Giáo án Lịch sử 12 - Chủ đề: “Giáo dục trải nghiệm di sản bảo tồn văn hóa Bắc Ninh’’

Nội dung tài liệu: Giáo án Lịch sử 12 - Chủ đề: “Giáo dục trải nghiệm di sản bảo tồn văn hóa Bắc Ninh’’

1. TỔ: TỔNG HỢP CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆ NAM TRƯỜNG THPT LÝ THƯỜNG KIỆT ĐỘC LẬP- TỰ DO- HẠNH PHÚC BÁO CÁO KẾ HOẠCH GIÁO DỤC TRẢI NGHIỆM QUA DI SẢN A. KẾ HOẠCH GIÁO DỤC TRẢI NGHIỆM DI SẢN Chủ đề: “Giáo dục trải nghiệm di sản bảo tồn văn hóa Bắc Ninh ’’ I. Mục tiêu giáo dục : Giáo dục trải nghiệm di sản bảo tồn văn hóa Bắc Ninh gắn liền dạy học lịch sử địa phương THPTLý Thường Kiệt - TP Bắc Ninh - Tỉnh Bắc Ninh . 1.Về kiến thức: Nhằm cung cấp và hình thành cho học sinh những hiểu biết cơ bản về giá trị văn hóa Bắc Ninh thời Lý ,truyền thống tốt đẹp của nhân dân Bắc Ninh còn lưu truyền đến ngày nay đoàn kết xây dựng phát triển 2.Về kĩ năng: Hình thành và rèn luyện kĩ năng khai thác tư liệu, kĩ năng quan sát, nhận xét; rèn luyện và nâng cao năng lực tự học, năng lực thực hành thông qua trải nghiệm, rèn luyện các kĩ năng ứng xử với cộng đồng. 3.Về thái độ: Hình thành và bồi dưỡng lòng tự hào, yêu quý về giá trị văn hóa Bắc Ninh thời Lý trân trọng những thành quả lao động, những phong tục tập quán của nhân dân Bắc Ninh có ý thức và những hành động cụ thể về trách nhiệm bảo tồn, phát huy các giá trị lịch sử văn hóa của quê hương. II. Nội dung và hình thức, phương pháp 1.Nội dung : - Làm lễ dâng hương tại Văn Miếu - Bảo tồn văn hóa Bắc Ninh, truyền thống tốt đẹp của nhân dân Bắc Ninh còn lưu truyền đến ngày nay đoàn kết xây dựng phát triển 2.Hình thức : Học tập, tham quan Văn Miếu Bắc Ninh 3.Phương pháp: Thuyết trình ,đàm thoại , phát vấn 4.Tổ chức : Hoạt động ngoại khóa dựa trên kiến thức đã học , kết hợp trải nghiệm thực tế và quan sát một số di tích văn hóa 5. Hoạt động : Tập thể ,nhóm ,cá nhân III. Kế hoạch cụ thể : 1.Kế hoạch thực hiện: - Xây dựng : Đội tuyển HSG môn Sử, Địa, GDCD 12 ở trường THPT Lý Thường Kiệt TP Bắc Ninh và học sinh lớp 12A3 trường THPT Lý Thường Kiệt TP Bắc Ninh - Lực lượng phối hợp: Giaó viên : tổ tổng hợp ( môn sử , gdcd ) trường THPT Lý Thường Kiệt TP Bắc Ninh, người phụ trách Văn Miếu - Thời gian : Ngày 23 tháng 05 năm 2020( chiều thứ bảy) - Địa điểm : Văn Miếu thành phố Bắc Ninh – Tỉnh Bắc Ninh . - Khoảng cách : Trường THPT Lý Thường Kiệt TP Bắc Ninh đến học tập tham quan tại Văn Miếu thành phố Bắc Ninh – Tỉnh Bắc Ninh từ 10km đến 12km 2-Thiết kế và thực hiện các hoạt động dạy học - Hoạt động tập thể : Trải nghiệm thực tế đối với học sinh.
2. -Tổ chức: Đối tượng học sinh khối 12 3- Đánh giá việc thực hiện quy trình - Đánh giá hoạt động theo thiết kế, ưu điểm và hạn chế và tình huống phát sinh khi thực hiện. - Đánh giá kĩ năng và thái độ của học sinh sau khi được thực hiện các hoạt động giáo dục trải nghiệm di sản gắn liền với học lịch sử địa phương. B- NỘI DUNG THỰC HIỆN KẾ HOẠCH 1.Kế hoạch thực hiện: Thời gian Hoạt động Địa điểm 14:00 – 14:30 GV hs : cùng xuất phát Sân trường 15:00 – 15:5 Tập trung học sinh Văn Miếu 15:10 – 15:35 Giáo viên cung cấp kiền thức Văn Miếu 15:40 – 16:15 Làm lễ dâng hương Văn Miếu 16:20 – 16:30 Nhận xét, rút kinh nghiệm Sân Văn Miếu 16:35 Học sinh trở về trường Sân trường 2. Thiết kế các hoạt động giáo dục và tổ chức thực hiện các hoạt động. Tên của chủ đề: Bảo tồn văn hóa Bắc Ninh I. Mục tiêu giáo dục: 1.Về kiến thức: Nhằm cung cấp và hình thành cho học sinh những hiểu biết cơ bản về giá trị văn hóa Bắc Ninh truyền thống tốt đẹp của nhân dân Bắc Ninh còn lưu truyền đến ngày nay đoàn kết xây dựng phát triển 2.Về kĩ năng: Hình thành và rèn luyện kĩ năng khai thác tư liệu, kĩ năng quan sát, nhận xét; rèn luyện và nâng cao năng lực tự học, năng lực thực hành thông qua trải nghiệm, rèn luyện các kĩ năng ứng xử với cộng đồng. 3.Về thái độ: hình thành và bồi dưỡng lòng tự hào, yêu quý về Gía trị văn hóa Bắc Ninh trân trọng những thành quả lao động, những phong tục tập quán của nhân dân Bắc Ninh có ý thức và những hành động cụ thể về trách nhiệm bảo tồn, phát huy các giá trị lịch sử văn hóa của quê hương. II . Chuẩn bị của giáo viên và học sinh: 1. Giáo viên: Chuẩn bị nội dung học tập và thiết kế các hoạt động; Liên hệ và xây dựng chương trình học tập, tham quan trước với người phụ trách bảo Văn Miếu Bắc Ninh; Giao nhiệm vụ cụ thể cho học sinh. 2. Học sinh: Tìm kiếm tư liệu theo hướng dẫn của giáo viên và thực hiện nhiệm vụ được giao. - Tìm hiểu truyền thống khoa bảng của nhân dân tỉnh Bắc Ninh - Tìm hiểu địa thế Bắc Ninh. - Gía trị văn hóa của cư dân Bắc Ninh ( nguồn gốc ,biểu hiện ,ý nghĩa ) - Cơ hội và thách thức của tỉnh Bắc Ninh có di sản văn hóa vật thể và phi vật thể được UNESCO cộng nhận? III. Tiến trình tổ chức
3. 1. Hoạt động học tập, nghiên cứu ( văn hóa Bắc Ninh ) thời gian 45 phút – Hướng dẫn : Giáo viên Lịch sử Hoạt động của GV – HS Kiến thức cơ bản cần đạt 1. Bắc Ninh Hoạt động 1. Tìm hiểu địa a.Điạ thế nền đất Bắc Ninh thế đất của Bắc Ninh và đời Từ mấy nghìn năm trước người Việt cổ đã cư trú và sống vật chất tinh thần của lập làng ở ven sông Cầu, sông Dâu, sông Đuống, sông cư dân Ngũ Huyện Khê, sông Tiêu Vương Thời kỳ nước Văn Lang, nước ta được chia làm có 15 bộ, bộ Vũ Ninh là vùng lãnh thổ thuộc phần lớn tỉnh Bắc Ninh hiện nay. – Dạng hoạt động: cá nhân và Trong thời Bắc thuộc, Giao Chỉ gồm có 10 huyện cả lớp trong đó có huyện Luy Lâu. Các vua thời Lý lập Phủ Thiên Đức (vốn là châu Cổ – Phương pháp: Thuyết trình, Pháp). Bắc Ninh là đất phát tích nhà Lý - triều đại khai mở ra nền văn minh Đại Việt gắn liền với tên tuổi của trao đổi – đàm thoại. những nhân vật lịch sử - văn hoá kiệt xuất như: Lý Công Uẩn, Lý Nhân Tông, Nguyên Phi Ỷ Lan, Lê Văn Thịnh. Đây là nơi vang vọng bài thơ Nam quốc sơn hà- bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc Việt Nam Phát vấn: Những dấu tích nào * Vùng đất Bắc Ninh với điều kiện thuận lợi ở ven nhà lý sinh sống ở vùng đất sông Cầu, sông Dâu, sông Đuống, sông Ngũ Huyện Bắc Ninh ? Khê, sông Tiêu Vương thuận lợi cho việc canh tác nông nghiệp kết hợp làm nghệ thủ công. b. Đời sống vật chất, tinh thần của cư dân Bắc Em có nhận xét gì về vị thế Ninh của vùng đất Bắc Ninh ? * Đời sống vật chất : - Kinh tế :+ Nông nghiệp + TCN: Nghề đúc đồng, chế tác các đồ trang sức, làm gốm: Hàng loạt di vật như trống đồng, dao găm, rìu, giáo, tấm che ngực, mảnh giáp bằng đồng với những hoa văn độc đáo được tìm thấy ở các di tích Lăng Ngâm, Đại Trạch, Quả Cảm, Đại Lai mảnh khuôn đúc trống đồng trong thành cổ Luy Lâu đã chứng tỏ người xứ Bắc rất tinh xảo trong. + TN : Luy Lâu đã từng là đô thị lớn, là trung tâm thương mại trong suốt thời kỳ dài từ cuối thế VD:- Gốm sứ : thời Lý : ngói kỷ thứ II đến thế kỷ IX - X lợp nhà ,chừ ,đình * Đời sống tinh thần của cư dân Bắc Ninh - Những giá trị tinh thần, tư tưởng được phản ánh qua
4. - Điêu khắc : Linh vật các huyền thoại về Kinh Dương Vương, Lạc Long bang đá , rồng cuộn lá bồ đề Quân, Âu Cơ, Thánh Gióng, An Dương Vương ,tượng phật a di đà - Những truyền thuyết là đậm đặc các di tích tiêu biểu như lăng mộ Kinh Dương Vương - Kiến trúc : chùa ,tháp 2. Gía trị văn hóa cư dân Bắc Ninh nhà Lý 1066 Phật tích a. Nguồn gốc Bắc Ninh được biết đến là “ xứ sở của đình chùa và lễ hội”, là 1 trong 10 tỉnh có số lượng di tích lớn nhất nước. Theo số liệu thống kê, toàn tỉnh có 1558 di tích, trong đó có 574 di tích được Nhà nước xếp hạng (04 Phát vấn: di tích Quốc gia đặc biệt, 194 di tích cấp Quốc gia, 376 Hãy vận dụng kiến thức đã học di tích cấp Tỉnh); 05 nhóm Bảo vật quốc gia. Nhiều di trong bài “ Các quốc gia cổ tích nổi tiếng gắn liền với các sự kiện lịch sử – văn hóa trên lãnh thổ Việt Nam”, trả quan trọng của quốc gia, dân tộc lời câu hỏi: đời sống vật chất -Tư tưởng Nho giáo và văn hoá Hán Đường đã được và tinh thần của cư dân Bắc truyền bá liên tục vào nước ta. Bắc Ninh với trung tân Ninh như thế nào? Luy Lâu là nơi đầu tiên có trường dạy chữ và văn hoá Hán ở Việt Nam. - Tư tưởng phật giáo lớn ở Luy Lâu còn là trung tâm và cổ xưa nhất của người Việt. b. Biểu hiện: - Hệ thống di tích, chùa tháp quần tụ đậm đặc ở đây với trung tâm là chùa Dâu cùng nhiều nguồn di vật, tài Hoạt động 2. Gía trị văn hóa liệu như tượng pháp, bia ký, bản khắc Cổ Châu Pháp của cư dân Bắc Ninh. Vân và lễ hội chùa Dâu - Lễ hội Phật giáo lớn nhất trong đồng bằng Bắc Bộ -Hoạt động nhóm và cả lớp với các nghi lễ Tân Phật, rước Tứ Pháp, rước nước chứng tỏ Luy Lâu là tổ đình của Phật giáo Việt Nam. – Nhóm 1: Trình bày - Luy Lâu là không gian điển hình đan xen, hỗn dung nguồn gốc gía trị văn hóa tiếp xúc, biến đổi hội tụ và kết tinh văn hoá Việt Nam cổ với văn hoá Phật - Ấn, Nam Á và Trung Á, văn hoá Nho Lão (Trung Hoa - Đông Á) để rồi sinh thành bản – Nhóm 2: Trình bày biểu hiện sắc văn hoá Kinh Việt gía trị văn hóa - Các đền thờ Lạc Long Quân, Âu Cơ, đền thờ Phù Đổng Thiên Vương ở Thuận Thành, Từ Sơn, Tiên Du. – Nhóm 3: Biểu hiện của gía - Lăng và đền thờ Kinh Dương Vương, nơi khởi nguồn trị văn hóa qua lễ hội. của các bậc Thủy tổ dân tộc -Nhóm 4. Trình bày ý nghĩa - Chùa Dâu và hệ thống chùa Tứ Pháp là trung tâm Gía trị văn hóa Phật giáo đầu tiên của nước ta và từ đây Phật giáo
5. Các nhóm trình bày kết quả được lan tỏa khắp các vùng miền cả nước; nghiên cứu của nhóm mình. - Chùa Phật Tích, chùa Dạm là những Đại danh lam cổ Các nhóm khác lắng nghe và tự thời Lý nhận xét - Đền Đô nơi tôn thờ Bát vị Tiên Vương nhà Lý có GV nhận xét, chốt ý: công khai sáng nền văn minh Đại Việt - Văn Miếu Bắc Ninh nơi tôn vinh truyền thống hiếu học khoa bảng và ghi danh gần 700 vị đỗ đại khoa; -Đền Vua Bà thờ Thủy tổ Quan họ của những làn điệu dân ca ngọt ngào sâu nặng nghĩa tình - Đền Cao Lỗ Vương thờ ông Tổ ngành quân sự. - Đền Xà còn đó âm vang hùng tráng của bài thơ thần “Nam quốc sơn hà” – Bản “Tuyên ngôn độc lập” đầu tiên khẳng định chủ quyền thiêng liêng của dân tộc Việt Nam c. Ý nghĩa: Chùa phật tích xây dựng 1057 Để lại kho tàng di sản văn hóa (vật thể và phi vật thể) dưới thời vua Lý Thái Tông ( vô cùng to lớn, quý giá, trở thành niềm tự hào, là tiềm giá trị văn hóa thời lý trở thành năng nội lực để Bắc Ninh phát triển. quốc giáo ) Cơ hội và thách thức Những giá trị DSVHPVT truyền thống vẫn luôn hiện diện trong cuộc sống. Di sản văn hóa đều mang sắc thái riêng ở vùng, miền, thể hiện rõ nhu cầu và bản sắc riêng. Nếp sống đẹp của đồng bào đã và đang được tích cực khôi phục, bảo vệ như hát quan họ là một di sản văn hóa nghệ thuật độc đáo và đã được UNESCO công nhận là DSVHPVT đại diện của nhân loại Tuy nhiên, do tác động của cơ chế thị trường và quá trình hội nhập, DSVHPVT đang bị pha tạp và dần mai một. Thậm chí nhiều làn điệu dân ca đang ở tình trạng không có điều kiện sản xuất, bị sức ép cạnh tranh rất lớn. Các tài liệu, tư liệu đề cập từng lĩnh vực lưu giữ không nhiều, số còn lại đang nằm rải rác, chưa có điều kiện sưu tầm, tập hợp. Những nghệ sĩ, nghệ nhân am tường chuyên môn đã lớn tuổi
6. Mặc dù việc bảo tồn và phát huy giá trị DSVHPVT từng bước đã được thể chế hóa, nhưng từ chủ trương, chính sách cho đến việc triển khai thực hiện vẫn còn nhiều khoảng cách, khâu chỉ đạo điều hành chưa có sự thống nhất cao. Nguồn kinh phí, ngân sách, phương tiện, con người cần đầu tư, bố trí cho lĩnh vực này còn khó khăn. Bên cạnh đó là những thách thức không dễ một sớm một chiều có thể giải quyết được, vì lâu nay Thảo luận: Cơ hội và thách mối quan tâm của chúng ta mới chỉ dừng ở các thức của tỉnh Bắc Ninh có di DSVHPVT mà chưa quan tâm đến chủ thể sáng tạo sản văn hóa phi vật thể được nó. Điều quan trọng đối với việc phát huy những UNESCO cộng nhận? DSVHPVT là làm cho di sản ấy “sống” giữa cuộc đời, như chính bản chất của nó, góp phần gìn giữ bản sắc GV nhận xét, chốt ý: văn hóa dân tộc, đưa văn hóa trở thành nền tảng tinh thần của xã hội, đưa di sản văn hóa nói chung, DSVHPVT nói riêng mãi là tài nguyên phong phú, là sản phẩm du lịch lợi thế của nhiều địa phương. 4.Củng cố bài : GV giao nhiệm vụ để HS viết bài thu hoạch: 1.Để bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa triều Lý trong hiện tại và tương lai, theo em, cần có những giải pháp nào? 2. Hãy xác định trách nhiệm và những việc làm cụ thể của thế hệ trẻ Bắc Ninh trong việc bảo tồn và phát huy các di sản của quê hương. 2. Hoạt động tham quan, học tập, trải nghiệm thực tế
7. Khu Văn Miếu , cho HS có cơ hội thể hiện thái độ thành kính, biết ơn, cơ hội tìm hiểu về cảnh quan, môi trường, tạo điều kiện cho các em bộc lộ thái độ, hành vi ứng xử của mình với giá trị văn hóa , tự nhiên, và phát biểu những ý kiến của mình về vấn đề bảo tồn và phát triển di sản văn hóa Bắc Ninh. Kho tàng di sản văn hóa của quê hương Bắc Ninh là do cộng đồng nhân dân nơi đây sáng tạo, gây dựng, gìn giữ qua hàng ngàn năm lịch sử và đã trở thành “hồn cốt” và bản sắc văn hóa của quê hương, dân tộc. Tỉnh Bắc Ninh qua chặng đường 20 năm đổi mới và phát triển, bản sắc văn hóa của tỉnh Bắc Ninh, không những được bảo tồn, mà còn được phát huy, làm giàu có thêm và tỏa sáng trong thời kỳ đất nước đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, mở cửa hội nhập quốc tế hiện nay. Với mong muốn giới thiệu những nét văn hóa đặc trưng, những giá trị đặc sắc của di sản văn hóa Bắc Ninh đến đông đảo công chúng, Văn Miếu Bắc Ninh tổ chức trưng bày chuyên đề “Di sản văn hóa tiêu biểu tỉnh Bắc Ninh”. Nội dung phòng trưng bày Giới thiệu khái quát về vùng đất, con người Bắc Ninh với vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên thuận lợi cho con người đến cư trú làm ăn, phát triển kinh tế, văn hóa; để từ đó tạo dựng lên kho tàng di sản văn hóa quý giá mà ngày nay còn được bảo tồn phát huy. 3.Đánh giá việc thực hiện buổi học: - Giáo viên nhận xét, đánh giá kết quả buổi học : + Thái độ, ý thức trong sau buổi tham quan, học tập: Tự hào, yêu quý về gía trị văn hóa Bắc Ninh trân trọng những thành quả lao động, những phong tục tập quán của nhân dân Bắc Ninh có ý thức và những hành động cụ thể về trách nhiệm bảo tồn, phát huy các giá trị lịch sử văn hóa của quê hương. Học sinh thực hiện tốt + Kết quả bài thu hoạch của học sinh : hiểu biết và có trách nhiệm hơn trong việc gìn gữi bảo vật - Đánh giá quá trình thực hiện: + GV : Đã đạt được mục tiêu kế hoạch + Học sinh : Nhận thức nhanh và tốt + Nhà trường : Tạo điều cho giáo viên tổ tổng hợp và học sinh đội tuyển HSG các môn Sử, Địa, GDCD lớp 12 và học sinh lớp 12A3 - Đề xuất giáo viên : + Mục đích : - Giới thiệu truyền thống khoa bảng tỉnh Bắc Ninh - Giáo dục di sản là một trong những phương thức giáo dục truyền thống từ thực tiễn địa phương. Việc gắn giáo dục di sản với dạy học lịch sử địa phương là một cách thức giáo dục phù hợp để thực hiện tốt mục tiêu giáo dục ở trường phổ thông nói chung và thực hiện mục tiêu bộ môn Lịch sử nói riêng. + Biện pháp : - Để thực hiện hiệu quả cách thức này, cần xây dựng một quy trình giáo dục di sản gắn liền với dạy học lịch sử địa phương rất mong nhà trường tạo điều kiện giáo viên thực hiên trong các năm học tiếp theo. - Nhà trường hỗ trợ kinh phí để thực hiện chuyên đề Ngày 22 tháng 05 năm 2020
8. BGH :PHÊ DUYỆT Người lập kế hoạch Ngô Thị Út Trang