Giáo án Lịch sử 12 - Tiết 15+16, Bài 12: Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1925 - Năm học 2023-2024

Nội dung tài liệu: Giáo án Lịch sử 12 - Tiết 15+16, Bài 12: Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ năm 1919 đến năm 1925 - Năm học 2023-2024

1. Ngày soạn: 13/10/2023 Thời điểm: Tuần 8 Commented [1]: đã duyệt Tiết 15,16 Nguyễn Thị Thanh Liễu Phần hai: LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 2000 Chương I: VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1930. Bài 12: PHONG TRÀO DÂN TỘC DÂN CHỦ Ở VIỆT NAM TỪ NĂM 1919 ĐẾN NĂM 1925( 2 tiết) I. Mục tiêu bài học :Sau bài học, học sinh cần đạt được 1. Kiến thức: - Cuộc khai thác thuộc địa lần 2 của Pháp tại Đông Dương và tác động đến Việt Nam.Phong trào đấu tranh của nhân dân Việt Nam. Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc. -Tích hợp tư tưởng HCM 2. Kỹ năng: Rèn luyện cho học sinh kĩ năng phân tích, nhận xét, so sánh, làm việc với sgk. 3. Thái độ :Giáo dục cho học sinh tinh thần yêu nước và thấy được vai trò của các giai cấp trong xã hội Việt Nam. 4. Định hướng phát triển năng lực :Năng lực tự học, năng lực thông qua sử dụng ngôn ngữ lịch sử thể hiện chính kiến của mình về các vấn đề lịch sử. II. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh 1. Chuẩn bị của giáo viên:Thiết bị dạy học: Lược đồ Việt Nam, tranh ảnh liên quan, máy tính kết nối máy chiếu. Học liệu: Lịch sử Việt Nam , sách giáo khoa lịch sử lớp 12, sách giáo viên lịch sử lớp 12, tài liệu tham khảo 2. Chuẩn bị của học sinhSgk và đọc trước nội dung bài mới.Sưu tầm tranh ảnh và tư liệu về cuộc khai thác thuộc địa lần II, hoạt động của Nguyễn Ái Quốc. III. Tổ chức các hoạt động dạy- học. * Ổn định tổ chức lớp A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 1. Mục tiêuVới việc học sinh làm bài tập nối các sự kiện với các mốc thời gian tương ứng, các em nhớ lại những nét chính của lịch sử dân tộc từ giữa thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX về phong trào đấu tranh chống Pháp của nhân dân ta. Tuy nhiên, nhưng các em chưa có thể biết đầy đủ và chi tiết sự phát triển của phong trào đấu tranh của nhân dân ta từ sau Chiến tranh thế giới thứ nhất đã có sự kế thừa và phát triển hơn. Từ đó kích thích sự tò mò, lòng khát khao mong muốn tìm hiểu những điều chưa biết ở hoạt động hình thành kiến thức mới của bài học. 2. Phương thức - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh. Cụ thể như sau Hãy chỉ ra mối liên hệ đúng giữa thời gian và sự kiện. Thời gian Sự kiện 1. 1858 a. Hiệp ước Pa-tơ-nốt 2. 1884 b. Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất. 3. 1885-1896 c. Pháp xâm lược Việt Nam 4. 1897-1914 d. Phong trào Cần vương - Học sinh hoạt động theo cặp đôi để hoàn thành. sản phẩm của mình. 3. Gợi ý sản phẩm
2. Giáo viên yêu cầu học sinh nộp sản phẩm và gọi đại diện của 2-3 cặp đôi nêu kết quả sản phẩm. Giáo viên đưa ra phương án đúng. Giáo viên sử dụng trục thời gian để khái quát các sự kiện chính của lịch sử dân tộc từ 1858- 1914 và kết nối vào bài học. B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC Hoạt động 1: I. Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp. 1. Mục tiêu: Những nét chính của chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai của Pháp tại Đông Dương chủ yếu là Việt Nam.Điểm mới trong chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai 2. Phương thức - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: Hãy đọc thông tin mục 1, mục 2 SGK trang 76, 77 kết hợp với tư liệu lịch sử để thảo luận về Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai của Pháp dựa trên các gợi ý: - Hoàn cảnh lịch sử Pháp tiến hành chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai. - Chính sách khai thác của Pháp. - Điểm mới trong các chính sách đó. Học sinh hoạt động theo 4 nhóm đã được thiết lập từ tiết học trước trao đổi thực hiện theo yêu cầu của giáo viên Giáo viên yêu cầu thư kí của các nhóm trưng bày sản phẩm của nhóm mình, 4 nhóm trưởng báo cáo về kết quả tương tác và ý thức của các thành viên trong nhóm. Giáo viên yêu cầu 1 học sinh trình bày sản phẩm của nhóm mình, học sinh trong lớp chú ý lắng nghe, trao đổi, bổ sung. Giáo viên trao đổi với học sinh trong lớp bằng việc thực hiện phương pháp pháp vấn tích cực PV: Cuộc khai thác thuộc địa lần hai diễn ra trong hoàn cảnh lịch sử có gì thuận lợi và khó khăn với Pháp? Gợi ý các sự kiện - Chiến tranh thế giới thứ nhất. - Cách mạng tháng Mười Nga. - Trật tự Vecxai- Osinhton. PV: Tại sao trong cuộc khai thác lần hai của Pháp đầu tư chủ yếu vào Việt Nam? Gợi ý Tiềm năng và vị trí của Việt Nam. Tình hình Việt Nam sau phong trào Cần vương. PV: Tại sao trong cuộc khai thác thuộc địa lần hai Pháp đầu tư chủ yếu và đồn điền cao su và khai thác than? Gợi ý - Tiềm năng của Việt Nam. - Giá trị của sản phẩm. 2. Chính sách chính trị, văn hoá, giáo dục của thực dân Pháp Học sinh tự học 3. Gợi ý sản phẩm 1. Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp a. Hoàn cảnh - Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, các nước thắng trận phân chia lại thế giới, hình thành hệ thống Véc xai – Oa xinh tơn (Versailles - Washington).
3. - Hậu quả chiến tranh làm các cường quốc tư bản châu Âu gặp khó khăn, nước Pháp bị thiệt hại nặng . - Cách mạng tháng Mười Nga thắng lợi, Nga Xô viết được thành lập, Quốc tế cộng sản ra đời. - Tình hình trên tác động mạnh đến Việt Nam. b. Chính sách khai thác thuộc địa lần hai của Pháp Ở Đông Dương, chủ yếu là Việt Nam, Pháp thực hiện khai thác thuộc địa lần hai, từ sau chiến tranh thế giới thứ nhất đến trước khủng hoảng kinh tế thế giới (1929 - 1933.) * Kinh tế: Pháp đầu tư mạnh với tốc độ nhanh, quy mô lớn vào các ngành kinh tế ở Việt Nam, từ 1924 – 1929, số vốn đầu tư khoảng 4 tỉ phrăng. - Nông nghiệp: đầu tư nhiều nhất, mở rộng diện tích đồn điền cao su, nhiều công ty cao su được thành lập (Đất đỏ, Mi-sơ-lanh ) - Công nghiệp: mở mang các ngành dệt, muối, xay xát , đặc biệt là khai thác mỏ (than ) - Thương nghiêp: ngoại thương phát triển, giao lưu buôn bán nội địa được đẩy mạnh. - Giao thông vận tải: phát triển, đô thị mở rộng. - Ngân hàng Đông Dương: nắm quyền chỉ huy kinh tế Đông Dương, phát hành giấy bạc và cho vay lãi. - Tăng thu thuế: ngân sách Đông Dương thu năm 1930 tăng gấp 3 lần so với 1912. 2. Chính sách chính trị, văn hoá, giáo dục của thực dân Pháp Học sinh tự học HOẠT ĐỘNG 2. II. Những chuyển biến mới về kinh tế và xã hội Việt Nam. 1. Mục tiêu:Những chuyển biến trong kinh tế Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất Những chuyển biến trong xã hội Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất. 2. Phương thức Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh. đọc thông tin mục 3 SGK trang 77, 78, 79 và thảo luận về các vấn đề sau 1. Những điểm mới của nền kinh tế Việt Nam sau Chiến tranh thế giới thứ nhất? 2. Sự chuyển biến của các giai cấp Việt Nam dưới tác động của cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai? 3. Chỉ ra những mâu thuẫn trong xã hội Việt Nam? Mâu thuẫn nào là cơ bản nhất? Học sinh hoạt động cặp đôi với thời gian 5 phút, cặp đôi thảo luận hoàn thành sản phẩm. Hết thời gian giáo viên yêu cầu đại diện của 2 cặp đôi trình bày sản phẩm, học sinh trong lớp chú ý lắng nghe, trao đổi và hoàn chỉnh sản phẩm của mình. - Giáo viên trao đổi với học sinh trong lớp bằng việc thực hiện phương pháp pháp vấn tích cực PV: Điểm mới trong kinh tế Việt Nam có nằm trong mục đích của chính sách khai thác thuộc địa của Pháp? >> Điểm mới trong kinh tế thể hiện sự phát triển của kinh tế Việt Nam và không nằm trong mục đích khai thác của Pháp. PV: Tại sao kinh tế Việt Nam không phát triển theo hướng tư bản chủ nghĩa? Giáo viên gợi ý: - mục đích của cuộc khai thác thuộc địa lần hai - Trong các lĩnh vực Pháp không đầu tư vào lĩnh vực nào. PV: Tại sao nông dân không trở thành giai cấp lãnh đạo cách mạng Việt Nam?
4. - Nông dân chiếm số đông, cuộc sống khổ cực, căm thù sâu sắc đế quốc và phong kiến tận xương tủy. - Nông dân thiếu hệ tư tưởng riêng, không đại diện cho phương thức sản xuất tiến bộ. => Nông dân không thể trở thành giai cấp lãnh đạo cách mạng. 3. Gợi ý sản phẩm : II. Những chuyển biến mới về kinh tế và xã hội Việt Nam. 1.Những chuyển biến mới về kinh tế và xã hội Việt Nam a. Những chuyển biến mới về kinh tế: - Kinh tế của tư bản Pháp ở Đông Dương phát triển mới, đầu tư các nhân tố kỹ thuật và nhân lực sản xuất, song rất hạn chế. - Kinh tế Việt Nam vẫn mất cân đối, sự chuyển biến chỉ mang tính chất cục bộ ở một số vùng, phổ biến vẫn lạc hậu. - Đông Dương là thị trường độc chiếm của tư bản Pháp. b. Sự chuyển biến mới về giai cấp xã hội ở Việt Nam - Giai cấp địa chủ phong kiến: tiếp tục phân hóa, một bộ phận trung, tiểu địa chủ có tham gia phong trào dân tộc chống Pháp và tay sai. - Giai cấp nông dân: bị đế quốc, phong kiến chiếm đoạt ruộng đất, phá sản không lối thoát. Mâu thuẫn giữa nông dân Việt Nam với đế quốc phong kiến tay sai gay gắt. Nông dân là một lực lượng cách mạng to lớn của dân tộc. - Giai cấp tiểu tư sản: phát triển nhanh về số lượng, có tinh thần dân tộc chống Pháp và tay sai. Bộ phận học sinh, sinh viên, trí thức nhạy cảm với thời cuộc, tha thiết canh tân đất nước, hăng hái đấu tranh vì độc lập tự do của dân tộc. - Tư sản Việt Nam: ra đời sau thế chiến I, bị tư sản Pháp chèn ép, số lượng ít, thế lực kinh tế yếu bị phân hóa thành hai bộ phận: + Tư sản mại bản: quyền lợi gắn chặt với đế quốc nên cấu kết chặt chẽ với chúng. + Tư sản dân tộc: kinh doanh độc lập ,có khuynh hướng dân tộc và dân chủ. - Giai cấp công nhân: Ngày càng phát triển, đến 1929 có trên 22 vạn người, bị tư sản áp bức bóc lột gắn bó với nông dân có truyền thông yêu nước, chịu ảnh hưởng của trào lưu cách mạng vô sản, trở thành một động lực của phong trào dân tộc dân chủ theo khuynh hướng cách mạng tiên tiến. * Tóm lại: Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, ở Việt Nam diễn ra những biến đổi quan trọng về kinh tế, xã hội, văn hoá, giáo dục. Mâu thuẫn trong xã hội Việt Nam tiếp tục diễn ra sâu sắc, trong đó chủ yếu là mâu thuẫn giữa nhân dân ta với thực dân Pháp và phản động tay sai. Cuộc đấu tranh chống đế quốc và tay sai tiếp tục diễn ra gay gắt, phong phú về nội dung và hình thức. - Nêu chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Pháp ở VN sau CTTGI. - Dưới tác động của chính sánh khai thác thuộc địa của Pháp, các giai cấp ở VN có sự chuyển biến ra sao? - mâu thuẫn trong xã hội Việt Nam : + Có nhiều mâu thuẫn, trong đó có 2 mâu thuẫn cơ bản : mâu thuẫn giữa dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp mâu thuẫn giữa nông dân với phong kiến + Hai mâu thuẫn này vừa là nguồn gốc vừa là động lực quyết định nhiệm vụ và tính chất của cách mạng. 2.Phong trào dân tộc dân chủ từ 1919 đến 1925 1. Mục tiêu
5. Hoạt động đấu tranh của tư sản, tiểu tư sản Phong trào công nhân sau Chiến tranh thế giới thứ nhất 2. Phương thức Học sinh tự học hoạt động đấu tranh trong nước từ 1919-1925. Nội dung Hoạt động của tư Hoạt động của tiểu Phong trào công sản dân tộc tư sản nhân Sự kiện tiêu biểu Ưu điểm Hạn chế HOẠT ĐỘNG 3. 3. Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc 1. Mục tiêu : -Những hoạt động của Nguyễn Ái Quốc tại Pháp, Liên Xô, Trung Quốc.Công lao của Nguyễn Ái Quốc với cách mạng Việt Nam. -Tích hợp tư tưởng HCM 2. Phương thức -Giáo viên yêu cầu học sinh đọc thông tin mục 3 SGK trang 81,82 kết hợp với sưu tầm tài liệu, trong vai một nhà nghiên cứu lịch sử tìm hiểu về Hoạt động của Nguyễn Ái Quốc từ năm 1917-1930 dựa trên các gợi ý - Niên biểu hoạt động của Người từ 1917-1930. - Khắc sâu những sự kiện có ý nghĩa quan trọng. - Công lao của Người với cách mạng Việt Nam. -Nhiệm vụ này được giáo viên giao cho học sinh từ tiết học trước. Giáo viên lựa chọn một học sinh trình bày kết quả nghiên cứu của mình, học sinh chú ý lắng nghe và bổ sung. 3. Gợi ý sản phẩm * Nguyễn Tất Thành xuất thân trong một gia đình Nho giáo yêu nước ở xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tình Nghệ An. Là một thanh niên sớm có lòng yêu nước, nhận thấy những hạn chế trong chủ trương cứu nước của các vị tiền bối, nên ông quyết định ra đi tìm đường cứu nước - Ngày 5/6/1911, với tên gọi Văn Ba, Nguyễn Tất Thành đã từ bến cảng Nhà Rồng ra đi tìm đường cứu nước. Từ năm 1911 đến 1917, từ thực tế phong trào đấu tranh của công nhân và nhân dân thuộc địa Người đã nhận ra bản chất của kẻ thù và xác định rõ ai là bạn, ai là thù. - Sau nhiều năm bôn ba khắp thế giới, Nguyễn Tất Thành trở lại Pháp 1917, gia nhập Đảng Xã hội Pháp 1919. - Tại Pháp: - 18/6/1919, thay mặt những người Việt Nam yêu nước tại Pháp, Nguyễn Ái Quốc gửi tới hội nghị Versailles “Bản yêu sách của nhân dân An Nam” đòi Pháp và Đồng minh thừa nhận quyền tự do, dân chủ, quyền bình đẳng của nhân dân An Nam. - Tháng 07/1920 Nguyễn Ai Quốc đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất Luận cương về vấn đề dân tộc và thuộc địa của V.I.Lênin, khẳng định con đường giành độc lập, tự do của nhân dân Việt Nam. - 25/12/1920, tham dự Đại hội Đại biểu của Đảng Xã hội Pháp ở Tua, gia nhập Quốc tế Cộng sản, trở thành đảng viên Cộng sản và tham gia thành lập Đảng Cộng sản Pháp. * Các sự kiện trên đã đánh dấu bước ngoặt về tư tưởng, Nguyễn Ái Quốc đã từ chủ nghĩa dân tộc đến với chủ nghĩa cộng sản, từ chiến sĩ chống chủ nghĩa thực dân thành chiến sĩ quốc tế vô sản, là người mở đường cho sự nghiệp giải phóng dân tộc ở Việt Nam.
6. - 1921, Người lập Hội liên hiệp các dân tộc thuộc địa ở Paris để đoàn kết các lực lượng cách mạng chống chủ nghĩa thực dân, ra báo “Người cùng khổ” là cơ quan ngôn luận của Hội. - Người còn viết bài cho báo Nhân đạo, Đời sống công nhân , đặc biệt là tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp. - 11/11/1924, Người về Quảng Châu (Trung Quốc) trực tiếp tuyên truyền, giáo dục lý luận, xây dựng tổ chức cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam. - Tháng 6/1925: Thành lập Hội Việt Nam Cách mạng thanh niên nhằm tổ chức và lãnh đạo quần chúng đấu tranh chống Pháp. - Tại Liên Xô: + Người tiếp tục nghiên cứu chủ nghĩa mác- Lenin. + 6/1923: Người đến Liên Xô dự Hội nghị Quốc tế nông dân (10/1923) và Đại hội Quốc tế Cộng sản lần V (1924) - Tại Trung Quốc: + T11/1924, Người trở về Quảng Châu (Trung Quốc). + Tại Trung Quốc, Người tập hợp những thanh niên yêu nước tiến bộ, mở các lớp huấn luyện chính trị, chuẩn bị những điều kiện để thành lập chính đảng vô sản tại Việt Nam. * Công lao của Nguyễn Ái Quốc - Người tìm ra con đường cứu nước đúng đắn để giải phóng dân tộc Việt Nam. - Nhờ đó tiến tới thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, làm cách mạng tháng Tám thành công; tiến hành chống Pháp – Mỹ thắng lợi * Ý nghĩa: - Người đã tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho cách mạng Việt Nam là độc lập dân tộc, gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp tinh thần yêu nước với tinh thần quốc tế vô sản. - Chuẩn bị về tư tưởng cho cách mạng Việt Nam. - Chuẩn bị về tổ chức cho cách mạng Việt Nam. -Tích hợp tư tưởng HCM * Con đường cứu nước của nguyễn Ái Quốc có gì khác so với trước? - Hướng đi: Các vị tiền bối tìm đường sang phương Đông, Nguyễn Ái Quốc quyết định đi sang phương Tây. - Cách đi: những vị tiền bối tìm cách gặp gỡ với tầng lớp lãnh đạo bên trên. Ngược lại NAQ thâm nhập vào các tầng lớp, giai cấp thấp nhất trong xã hội. Từ đó, Người có ý thức giác ngộ, đoàn kết đấu tranh, gặp được chủ nghĩa Mác – Lê nin, tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc. *Tích hợp : Giáo dục phẩm chất bộ đội cụ Hồ, tinh thần yêu nước , giải phóng dân tộc Việt Nam ,tinh thần quốc tế vô sản yêu nước là thuộc tính chung của người Việt Nam. yêu nước phải được khơi dậy để thực hiện mục tiêu giành độc lập tự do cho Tổ quốc, hạnh phúc cho nhân dânyêu nước nồng nàn gắn với tinh thần quốc tế cao cả C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 1. Mục tiêu :Nhằm củng cố, hệ thống hóa, hoàn thiện kiến thức mới mà học sinh đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức. 2. Phương thức . Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh, cụ thể như từ kiến thức đã lĩnh hội hãy làm sáng tỏ các vấn đề sau: 1. Chỉ ra điểm giống nhau và khác nhau của hai cuộc khai thác thuộc địa?
7. 2. Con đường cứu nước Nguyễn Ái Quốc có gì mới, độc đáo so các bậc tiền bối trước? Học sinh hoạt động cá nhân. Trong quá trình học sinh làm việc, giáo viên chú ý đến các học sinh để có gợi ý hoặc trợ giúp học sinh khi các em gặp khó khăn. Giáo viên yêu cầu 2-3 học sinh bày sản phẩm của mình kì, các học sinh khác lắng nghe, sau đó bổ sung, chỉnh sửa cho hoàn chỉnh. 3.Gợi ý sản phẩm 1. Điểm giống nhau và khác nhau của hai cuộc khai thác thuộc địa - Giống nhau: Mục đích. Phương thức. - Khác nhau: Qui mô. Hướng đầu tư. 2. Nét mới và độc đáo trong con đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc so các bậc tiền bối đi trước. - Hướng đi:Các bậc tiền bối hướng về Phương Đông. Nguyễn Ái Quốc hướng sang Phương Tây. - Mục đích và cách thức:Các bậc tiền bối cầu viện. Nguyễn Ái Quốc từ thực tế lựa chọn con đường cứu nước phù hợp để giúp nhân dân tự đấu tranh giải phóng mình. D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG 1. Mục tiêu:Nhằm vận dụng kiến thức mới mà học sinh đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn. 2. Phương thức - Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh (học sinh có thể làm bài tập ở nhà 1. Mối quan hệ Việt - Pháp đầu thế kỉ XX và hiện nay có sự thay đổi như thế nào? 2. Nêu những công trình từ thời Pháp thuộc hiện nay còn tồn tại? 3. Vai trò của sách, báo trong hoạt động cách mạng, đấu tranh. 3. Gợi ý sản phẩm 1. Mối quan hệ Việt - Pháp đầu thế kỉ XX và hiện nay có sự thay đổi - Đầu thế kỉ XX là mối quan hệ thuộc địa và chính quốc. - Hiện nay là mối quan hệ đối tác, bình đẳng. 2. Nêu những công trình từ thời Pháp thuộc hiện nay còn tồn tại - Cầu Long Biên, Tràng Tiền - Ga Hà Nội. - Điểm du lịch: Sapa, Tam Đảo Vai trò của sách, báo trong hoạt động cách mạng, đấu tranh: tuyên truyền, giáo dục, định hướng. IV.Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh Đọc trước nội dung bài 13: Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ năm 1925 dến năm 1930. Sưu tầm tư liệu về Đảng Cộng sản Việt Nam. Phê duyệt Ngày 22/10 /2023 Nguyễn Thị Thanh Liễu