Giáo án Lịch sử 12 - Tiết 25+26, Bài 16: Phong trào giải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa tháng tám (1939-1945). Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời - Năm học 2023-2024

Nội dung tài liệu: Giáo án Lịch sử 12 - Tiết 25+26, Bài 16: Phong trào giải phóng dân tộc và tổng khởi nghĩa tháng tám (1939-1945). Nước Việt Nam dân chủ cộng hòa ra đời - Năm học 2023-2024

1. Tuần13 Tiết 25,26 Bài 16: PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘCVÀ TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM (1939-1945).NƯỚC VIỆT NAM DÂN CHỦ CỘNG HÒA RA ĐỜI( 4 tiết ) I. Mục tiêu bài họcSau bài học, học sinh đạt được 1. Kiến thức:Nêu được tình hình chính trị, kinh tế - xã hội Việt Nam trong những năm 1939 – 1945. Trình bày được rõ sự chuyển hướng chỉ đạo chiến lược, đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu thông qua nội dung của Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VI (11 - 1939), lần thứ VII (11 - 1940) và Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ VIII (5-1941), đó là đường lối cách mạng đúng đắn thể hiện sự lãnh đạo tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Trình bày được quá trình chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền: Nêu và hiểu được những sự kiện chủ yếu công cuộc chuẩn bị tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền : sự phát triển của mặt trận Việt Minh, thành lập đội Việt Nam Tuyên Truyền giải phóng quân, xây dựng căn cứ địa cách mạng . Sự kiện Nhật Hoàng đầu hàng Đồng minh không điều kiện đã tạo ra thời cơ " Ngàn năm có một" cho cách mạng Việt Nam tiến hành tổng khởi nghĩa. Sự thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2/9/1945. Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử, bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945. 2. Kỹ năng:Củng cố kĩ năng phân tích, kĩ năng sử dụng sách giáo khoa, tài liệu tham khảo để nhận thức, đánh giá sự kiện lịch sử. Kỹ năng sử dụng lược đồ, bản đồ, tranh ảnh tư liệu lịch sử. 3. Thái độ:Giáo dục cho học sinh niềm tin vào Đảng cộng sản trong sự nghiệp lãnh đạo cách mạng Việt Nam, niềm tin vào sức mạnh của quần chúng nhân dân. 4. Định hướng phát triển năng lực:Hình thành năng lực tự học; năng lực tái hiện sự kiện, nhân vật lịch sử; năng lực xác định, giải quyết mối liên hệ, ảnh hưởng tác động giữa các sự kiện, hiện tượng lịch sử với nhau. II. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh 1. Chuẩn bị của giáo viên Thiết bị: Lược đồ, hình ảnh liên quan đến Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập, máy tính kết nối máy chiếu. Học liệu: Đại cương Lịch sử Việt Nam tập II, Dạy học Lịch sử địa phương ở Việt Bắc và Tây Bắc, Những ngày cuối cùng của Triều Nguyễn, sách giáo khoa Lịch sử lớp 12, sách giáo viên Lịch sử 12 2. Chuẩn bị của học sinh:Sưu tầm tư liệu về Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời. Sưu tầm thơ, văn về Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.Hoàn thành các nội dung của giáo viên giao ở tiết học trước để tìm hiểu về Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. III. Tổ chức các hoạt động dạy- học * Ổn định tổ chức lớp A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG 1. Mục tiêu:Học sinh tái hiện lại được một số sự kiện lịch sử thế giới, Việt Nam đã học trong giai đoạn 1939-1945, một số nội dung kiến thức đã học trong chương trình lớp 9. 2. Phương thức:Hoạt động nhóm - Phương pháp/ kĩ thuật: Tổ chức cho học sinh chơi trò chơi “Ô cửa bí mật” - Các bước thực hiện: + Bước 1: giáo viên phổ biến luật chơi: Chia lớp làm 2 đội lớn, lần lượt các đội lật ô chữ, sau 10 giây phải đưa ra đáp án. Nếu không chính xác đội còn lại có cơ hội trả lời. Mỗi ô chữ là một câu hỏi liên quan đến sự kiện lịch sử thuộc các lĩnh vực trong giai đoạn 1939-1945.
2. Đội nào trả lời chính xác nhiều câu hỏi sẽ chiến thắng. + Bước 2: Hết 3 phút, học sinh lật được 6 ô chữ . + Bước 3: giáo viên đánh giá hoạt động của học sinh. Giáo viên thuyết trình: Từ năm 1939- 1945, Chiến tranh thế giới thứ hai diễn ra, diễn biến của chiến tranh đã tác động đến cục diện thế giới và phong trào cách mạng các nước, trong đó có Việt Nam, nhiệm vụ dân tộc đặt lên hàng đầu. Trước tình hình đó Đảng Cộng sản Đông Dương đã kịp đưa ra chủ trương cách mạng phù hợp để giải quyết nhiệm vụ giải phóng dân tộc. B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI HOẠT ĐỘNG 1: Tìm hiểu về hoàn cảnh lịch sử và chủ trương của Đảng trong những năm 1939 – 1941. 1. Mục tiêuHoàn cảnh lịch sử thế giới, trong nước chủ trương chuyển hướng đấu tranh của Đảng giai đoạn 1939-1941. Trình bày được nội dung và ý nghĩa những hội nghị đó. 2. Phương thức Hình thức: hoạt động nhóm và hoạt động cặp đôi. Phương pháp/ kĩ thuật: Sử dụng phiếu học tập Nội dung Hội nghị BCH TU T11/1939 Hội nghị BCH TU T5/1941 Hoàn cảnh lịch sử Nội dung Hội nghị - Kẻ thù -Nhiệm vụ -Khẩu hiệu -Phương pháp - Mặt trận Ý nghĩa Nêu vấn đề và giải quyết vấn đề. Hoạt động tự tìm hiểu kiến thức: mỗi cặp “chuyên gia” được cung cấp 1 phiếu học tập có nội dung giống nhau. Hoạt động dạy lẫn nhau: các bạn bàn lẻ quay xuống với các bạn bàn chẵn thành một nhóm. 3.Gợi ý sản phẩm Nội Hội nghị Trung ương Đảng tháng 11-1939 Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 (5-1941) dung Hoàn – Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ, tình – Các cuộc nổi dậy nối tiếp nổ ra ở ba miền của cảnh lịch hình thế giới và trong nước có nhiều thay đổi đất nước, do nhiều tầng lớp nhân dân và binh sử quan trọng. Đảng ta chủ trương chuyển lính tham gia, nêu cao tinh thần bất khuất của hướng chỉ đọa chiến lược, đưa nhiệm vụ giải dân tộc. phóng dân tộc lên hàng đầu. mở đầu cho sự – 28/01/1941, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về chuyển này là Hội nghị Trung ương Đảng VI nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng, triệu tập Hội (11/1939). nghị Trung ương Đảng lần thứ 8 ở Pắc Bó (Cao – Tháng 11/1939, Hội nghị Ban Chấp hành Bằng) từ ngày 10 đến 19/5/1941. Trung ương Đảng họp tại Bà Điểm (Hóc Môn) do Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ chủ trì Xác định Pháp – Nhật Pháp – Nhật kẻ thù
3. Nhiệm Đánh đổ đế quốc và tay sai, giải phóng Khẳng định nhiệm vụ chủ yếu trước mắt là vụ các dân tộc ở Đông Dương, làm cho giải phóng dân tộc . Đông Dương hoàn toàn độc lập. Khẩu – Tạm gác lại khẩu hiệu cách mạng ruộng – Tạm gác khẩu hiệu cách mạng ruộng đất hiệu đất, tịch thu ruộng đất của thực dân đế ,nêu khẩu hiệu giảm tô, giảm thuế, chia lại quốc và địa chủ, phản bội quyền lợi dân ruộng công, tiến tới người cày có ruộng . tộc, chông tô cao, lãi nặng. -Thay khẩu hiệu “Thành lập chính quyền Xô Viết công nông binh” bằng khẩu hiệu “Chính phủ dân chủ cộng hòa”. Hình Mặt trận dân tộc thống nhất phản đế Đông Ngày 19/05/1941, thành lập Mặt trận Việt thức mặt Dương Minh trận Ý Đánh dấu bước chuyển hướng quan Hội nghị Trung ương 8 đã hoàn chỉnh sự nghĩa trọng, đặt nhiệm vụ giải phóng dân chuyển hướng chiến lược và sách lược đề ra tộc lên hàng đầu , đưa nhân dân ta bước từ Hội nghị Trung ương (11/1939): vào thời kỳ trực tiếp vận động cứu nước . + Giương cao hơn nữa và đặt ngọn cờ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. + Giải quyết vấn đề dân tộc trong từng nước Đông Dương. + Chủ trương tiến tới khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền. PV: Tại sao hội nghị BCH TW Đảng Cộng sản Đông Dương tháng 11-1939 lại diễn ra? Gợi ý trả lời Năm 1939 chiến tranh thế giới nổ ra, Pháp tham chiến. Ở Đông Dương, toàn quyền Catơru ra lệnh tổng động viên chúng thi hành chính sách kinh tế chỉ huy, ra sức vơ vét của cải, sức người, sức của của nhân dân ta để ném vào lò lửa chiến tranh rồi chúng tăng các thuế cũ, đặt thêm thuế mới và kiểm soát gắt gao sản xuất và phân phối, ấn định giá cả, độc đoán đối với những hàng hóa mà nhân dân ta làm ra, giảm tiền lương, sa thải bớt nhân công. Chính điều đó làm cho mâu thuẫn giữa nhân dân Đông Dương và thực dân Pháp trở nên gay gắt hơn bao giờ hết, quyền lợi của các giai cấp bị đe dọa. PV: Cách xác định nhiệm vụ trong hội nghị BCH TW ĐCS Đông Dương tháng 11-1939 có gì khác so với hội nghị tháng 7-1936 ? Gợi ý trả lời Chuyển từ nhiệm vụ đấu tranh chống chế độ phản động thuộc địa, chống phát xít, chống chiến tranh sang giương cao nhiệm vụ giải phóng dân tộc, đánh đổ đế quốc và tay sai. PV: Khẩu hiệu cách mạng thay đổi có ý nghĩa gì ? Gợi ý trả lời Khẩu hiệu chính quyền Xô viết công nông binh thay bằng khẩu hiệu chính phủ dân chủ cộng hòa vì nếu là chính quyền Xô viết công nông binh thì lực lượng tham gia không được mở rộng, nhưng nếu là chính phủ dân chủ cộng hòa - là một hình thức nhà nước chung cho tất cả tầng lớp và cho phong trào giải phóng dân tộc, sẽ thu hút lực lượng tham gia đông đảo hơn. PV: Hội nghị BCH TW ĐCS Đông Dương tháng 11-1939 có ý nghĩa như thế nào? Gợi ý trả lời
4. + Sự chuyển hướng quan trọng đó là giương cao ngọn cờ giải phóng dân tộc lên hàng đầu; tăng cường mặt trận dân tộc thống nhất, đưa nhân dân ta bước vào thời kì trực tiếp vận động cứu nước. + Chủ trương hội nghị tháng 11-1939 là chủ trương chỉ đạo chiến lược, sách lược của cách mạng Việt Nam 1939-1945, thời kì đấu tranh giải phóng dân tộc. Chứng tỏ sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo, nhạy bén của Đảng trong điều kiện có chiến tranh đế quốc và điều kiện đất nước thuộc địa nửa phong kiến như ở nước ta. PV: Tại sao lại đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu? Gợi ý trả lời Bởi vì quyền lợi của tất cả các giai cấp bị cướp giật, vận mệnh dân tộc bị nguy vong không lúc nào bằng. PV: Ý nghĩa chủ trương giải phóng dân tộc trong phạm vi từng nước Đông Dương ? Gợi ý trả lời Đặt vấn đề dân tộc trong phạm vi từng nước nên hình thức mặt trận đã thay đổi. Ở Việt Nam thành lập Việt Nam độc lập đồng minh gọi tắt là Mặt trận Việt Minh. Chủ trương này rất phù hợp bởi nó đã thức tỉnh ý thức dân tộc và tinh thần đấu tranh tự giải phóng, phát huy sức mạnh của mỗi dân tộc Đông Dương. PV: Tại sao lúc này Đảng đề ra chủ trương của khởi nghĩa vũ trang ? Gợi ý trả lời Bởi sau các cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kì, và những dự đoán về tình hình mới của thế giới và trong nước -> hội nghị đề ra chủ trương vũ trang một cách cụ thể : + Đó là xúc tiến ngay công tác chuẩn bị những điều kiện cho cuộc vũ trang giành thắng lợi, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của toàn Đảng và của nhân dân ta. Bởi vì khởi nghĩa vũ trang giành thắng lợi phải chuẩn bị chu đáo, phải nổ ra đúng thời cơ. Hội nghị có nhấn mạnh thế này: Phải luôn luôn chuẩn bị một lực lượng sẵn sàng nhằm cơ hội thuận lợi hơn cả mà đánh lại kẻ thù tức là có đủ điều kiện chủ quan và khách quan. Ngoài ra, Hội nghị xác định hình thái của cuộc khởi nghĩa nước ta lúc đó là đi từ khởi nghĩa từng phần tiến lên tổng khởi nghĩa. Hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng lần thứ 8 tại Pác Bó (Cao Bằng) có tác dụng quyết định thắng lợi đến cách mạng tháng Tám và nghị quyết của hội nghị góp phần bổ sung lí luận cách mạng dân tộc dân chủ ở nước ta. Sự kiện này cũng thể hiện đóng góp của Nguyễn Ái Quốc trong bước đầu về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng nước ta. PV: Tại sao nói hội nghị lần 8 BCH TW Đảng cộng sản Đông Dương (5/1941) hoàn chỉnh sự chuyển hướng chiến lược của Đảng? Gợi ý trả lời Hội nghị tháng 5-1941 đã hoàn chỉnh sự chuyển hướng chiến lược của Đảng, đưa nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu. + Giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa 2 nhiệm vụ chống đế quốc và chống phong kiến. Đó là đặt nhiệm vụ dân tộc lên hàng đầu, đặt vấn đề dân tộc trong phạm vi từng nước. Tổ chức Mặt trận dân tộc trong phạm vi từng nước nhằm tập hợp lực lượng quần chúng nhân dân chống lại kẻ thù chung là đế quốc Pháp – Nhật và tay sai. + Đề ra phương pháp cách mạng cụ thể là chủ trương khởi nghĩa vũ trang mà 2 hội nghị trước chỉ dự kiến. 2. Những cuộc đấu tranh mở đầu thời kì mới( học sinh tự học) a. Khởi nghĩa Bắc Sơn (27-9-1940) b. Khởi nghĩa Nam Kì (23-11-1940) c. Binh biến Đô Lương (13-1-1941) . Hoạt động 2 : Xây dựng lực lượng và căn cứ địa cho cuộc khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền
5. 1. Mục Tiêu:Trình bày được những nét chính về quá trình chuẩn bị mọi mặt tiến tới khởi nghĩa giành chính quyền. 2. Phương thức -Giao nhiệm vụ cho học sinh (Ở hoạt động này giáo viên cho học sinh hoạt động nhóm theo kĩ thuật 853 và kĩ thuật phòng tranh): Chia học sinh làm 3-4 nhóm đọc thông tin trong SGK trang 109-111 quan sát hình ảnh và trả lời những câu hỏi sau: Nhóm 1:Vì sao phải xây dựng lực lượng chính trị? Những sự kiện nào nói lên được Đảng ta quan tâm từng bước xây dựng và phát triển? Vai trò? Nhóm 2: Vì sao phải xây dựng lực lượng vũ trang?Những sự kiện nào nói lên được Đảng ta quan tâm từng bước xây dựng và phát triển? Vai trò ? Nhóm 3:Vì sao phải xây dựng căn cứ địa? Căn cứ địa cách mạng từng bước được xây dựng và phát triển? Vai trò? Nhóm 4: Quan sát theo dõi đáp án của thầy so sánh với sản phẩm của các nhóm rút ra nhận xét ? 3. Gợi ý sản phẩm Xây dựng lực lượng Xây dựng lực lượng vũ trang Xây dựng căn cứ địa chính trị -19/5/1941 Việt Nam độc lập - Năm 1941: du kích Bắc Sơn - 1940: Bắc Sơn – Võ đồng minh thành lập tại Cao chuyển thành Trung đội Cứu quốc Nhai. Bằng quân I, phát động chiến tranh du kích - 1941: Cao Bằng. - Năm 1942, xây dựng hội 8 tháng - 4/6/1945 : Khu giải Cứu quốc ở Cao Bằng, Bắc -Ngày 15/9/1941 Trung đội cứu phóng Việt Bắc ra đời (6 và Trung kỳ. quốc quân II ra đời tỉnh : Cao Bằng, Bắc Kạn, - Ủy ban Việt Minh Cao -Cuối 1941: Thành lập đội tự vệ vũ Lạng Sơn, Hà Giang, Bằng và liên tỉnh Cao - Bắc - trang Tuyên Quang, Thái Lạng ra đời. -7/5/1944: Tổng bộ Việt Minh ra chỉ Nguyên) - Năm 1943, Đề cương văn thị “Sửa soạn khởi nghĩa”. hóa Việt Nam -2/1944: Ở Bắc Sơn – Võ Nhai: - Năm 1944, Đảng Dân chủ Trung đội Cứu quốc quân III ra đời và Hội Văn hóa Cứu quốc -10/8/1944: “Sắm sửa vũ khí đuổi Việt Nam thành lập. thù chung”. - Vận động binh lính người -22/12/1944: Đội Việt Nam tuyên Việt và ngoại kiều. truyền giải phóng quân ￿ Phay Khắt, Nà Ngần (Cao Bằng). -20/4/1945: Hội nghị nghị quân sự cách mạng Bắc kì -15/5/1945: hợp nhất các lực lượng vũ trang thành Việt Nam giải phóng quân. *Tích hợp giáo dục truyền thống quân đội nhân dân Việt Nam: đường lối cách mạng đúng đắn thể hiện sự lãnh đạo tài tình của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, hợp nhất các lực lượng chủ trương giải phóng dân tộc Hoạt động 3 : Thời cơ xuất hiện và khỏi nghĩa từng phần 1.Mục Tiêu.Trình bày được về cuộc khỏi nghĩa từng phần từ giữa tháng 3 đến giữa tháng 8/1945 2. Phương thức:Trong hoạt động này giáo viên tổ chức cho học sinh hoạt động cá nhân trên cở sở đã giao nhiệm vụ tìm hiểu video trước ở nhà trước ở nhà sau đó đàm thoại ở cặp đôi để tìm hiểu. Đọc thông tin trong sách giáo khoa trang 112-113 quan sát hình ảnh trên bảng và trả lời những câu hỏi sau: 1. Vì sao Nhật đảo chính Pháp? Tại sao thực dân pháp nhanh chóng đầu hàng? 2. Đảng ta có chủ trương gì sau vụ Nhật đảo chính Pháp? 3. Cao trào kháng nhật cứu nước đã diên ra như thế nào? Tác dụng?
6. 3. Gợi ý sản phẩmHoàn cảnh cao trào kháng Nhật Thời gian Sự kiện Tối 9-3-1945 +Nhật đảo chính Pháp + Nhật tuyên bố "giúp các dân tộc Đông Dương xây dựng nền độc lập", dựng Chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim, đưa Bảo Đại làm "Quốc trưởng". Thực chất là độc chiếm Đông Dương. 12-3-1945 Ban Thường vụ Trung ương Đảng ra chỉ thị "Nhật – Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta". Phát động “ cao trào kháng Nhật cứu nước” Diễn biến cao trào kháng Nhật cứu nước: Địa điểm Diễn biến Ở căn cứ địa Cao - Bắc - Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân và Cứu quốc quân cùng với Lạng quần chúng giải phóng nhiều xã, châu, huyện. Ở Bắc Kì, Trung kì Khẩu hiệu "Phá kho thóc giải quyết nạn đói" thu hút hàng triệu người tham gia. Ở Quảng Ngãi Tù chính trị nhà lao Ba Tơ nổi dậy, thành lập chính quyền cách mạng (11-3), tổ chức Đội du kích Ba Tơ. Ở Nam Kì Việt Minh hoạt động mạnh mẽ, nhất là ở Mĩ Tho, Hậu Giang - Tác dụng: - Qua cao trào lực lượng chính trị vũ trang cả nước phát triển mạnh tạo thời cơ cho tổng khởi nghĩa mau chín muồi. - Là cuộc tập dượt lớn có tác dụng chuẩn bị trực tiếp cho tổng khởi nghĩa thắng lợi. - Là bước phát triển nhảy vọt,là tiền đề để nhân dân ta chớp thời cơ đưa cuộc khởi nghĩa tháng Tám giành thắng lợi nhanh chóng ít đổ máu. Hoạt động 4: Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 1. Mục tiêu Thời cơ Tổng khởi nghĩa.Diễn biến của Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 trong phạm vi cả nước nhấn mạnh khởi nghĩa tại Hà Nội, Huế, Sài Gòn. 2. Phương thứcTrong hoạt động này giáo viên tổ chức cho học sinh hoạt động cá nhân để tìm hiểu thời cơ cách mạng. Diễn biến của Tổng khởi nghĩa thực hiện kĩ thuật đóng vai, tổ chức cầu truyền hình kết hợp với phát vấn tích cực. Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh đọc thông tin Mục III. 3. sách giáo khoa trang 115-116 để tìm hiểu về Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. PV: Em hiểu thế nào là thời cơ cách mạng? =>Thời cơ cách mạng là thời điểm điều kiện khách quan và chủ quan kết hợp với nhau tạo ra thuận lợi nhất. PV: Xác định kẻ thù chính của dân tộc Việt Nam sau ngày 9/3/1945? Khi nào chúng thực sự suy yếu? =>: - Kẻ thù chính là phát xít Nhật - Ngày 15/8/1945, Nhật đầu hàng Đồng minh không điều kiện. Thời cơ cách mạng đã đến. PV: Nêu nhận xét về thời cơ của cách mạng Việt Nam? =>: Thời cơ "Ngàn năm có một" quí, hiếm và vô cùng khẩn cấp. PV: Ý nghĩa của thắng lợi tại Hà Nội, Huế, Sài Gòn với tổng khởi nghĩa? =>: Thắng lợi tại Hà Nội, Huế, Sài Gòn đã thúc đẩy tổng khởi nghĩa diễn ra nhanh chóng trong cả nước. 3. Gợi ý sản phẩm - Về thời cơ cách mạng.
7. + Ngày 15/8/1945, Nhật Hoàng đầu hàng Đồng minh không điều kiện, Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc. + Tại Đông Dương, quân Nhật rệu rã, chính phủ thân Nhật Trần Trọng Kim hoang mang. Thời cơ cho tổng khởi nghĩa đã đến. Đây là thời cơ " Ngàn năm có một". - Đảng Cộng sản Đông Dương đã nhanh chóng chớp thời cơ: + Ngày 13/8/1945, Trung ương Đảng và Tổng bộ Việt Minh họp thành lập Ủy ban Khởi nghĩa Toàn quốc. Ủy ban Khởi nghĩa Toàn quốc ban bố “Quân lệnh số 1”, chính thức phát lệnh Tổng khởi nghĩa trong cả nước. + Các ngày 14, 15-8-1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp ở Tân Trào (Tuyên Quang), quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trong cả nước, thông qua những vấn đề đối nội, đối ngoại sau khi giành được chính quyền. + Tiếp đó, từ ngày 16 đến 17-8-1945, Đại hội quốc dân ở Tân Trào tán thành chủ trương tổng khởi nghĩa, thông qua 10 chính sách của Việt Minh, cử ra Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch. - Diễn biến của Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. + Ngày 14/8/1945, nhiều nơi khởi nghĩa giành chính quyền: đồng bằng châu thổ Sông Hồng, Thanh Hóa, Quảng Ngãi + Chiều ngày 16-8-1945, một đơn vị của đội Việt Nam Giải phóng quân do Võ Nguyên Giáp chỉ huy, tiến về giải phóng thị xã Thái Nguyên. + Ngày 18-8-1945, nhân dân Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Quảng Nam giành chính quyền sớm nhất trong cả nước. + Tại Hà Nội, ngày 19-8, hàng vạn nhân dân đánh chiếm các cơ quan đầu não của địch, như Phủ khâm sai, Tòa thị chính , khởi nghĩa thắng lợi ở Hà Nội. + Tiếp đó, khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở Huế (23-8-1945), Sài Gòn (25-8-1945). + Ở các nơi khác nhân dân nổi dậy giành chính quyền. Tổng khởi nghĩa thắng lợi trong cả nước. Hoạt động 5: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được thành lập (2/9/1945) 1. Mục tiêuNội dung của Bản Tuyên ngôn độc lập.Sự thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. 2. Phương thức:Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: Từ đoạn phim tư liệu về ngày 2/9/1945 hãy làm rõ các vấn đề sau: 1. Hoàn cảnh lịch sử của bản Tuyên ngôn độc lập? 2. Nội dung chính của bản Tuyên ngôn độc lập? 3. Ý nghĩa của bản Tuyên ngôn độc lập? Học sinh hoạt động cá nhân, trả lời các câu hỏi. 3. Gợi ý sản phẩm 1. Hoàn cảnh lịch sử của bản Tuyên ngôn độc lập - Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945 thành công, chính quyền về tay nhân dân, Ủy ban Dân tộc giải phóng Việt Nam cải tổ thành Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Hồ Chí Minh soạn thảo Tuyên ngôn độc lập. - Ngày 2/9/1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội), một cuộc mít tinh lớn đã diễn ra, Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ lâm thời đọc Tuyên ngôn độc lập, trịnh trọng tuyên bố với Quốc dân và thế giới: nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành lập. 2. Nội dung của Tuyên ngôn độc lập - Tuyên ngôn khẳng định các quyền dân tộc. - Tuyên ngôn tố cáo tội ác của đế quốc, phát xít, phong kiến với dân tộc Việt Nam. - Tuyên ngôn khẳng định chủ quyền của dân tộc trên cả hai phương diện thực tiễn và pháp lí. - Tuyên ngôn khẳng định quyết tâm của dân tộc Việt Nam bảo vệ nền độc lập, tự do. 3. Ý nghĩa của Tuyên ngôn độc lập - Tuyên ngôn độc lập là văn kiện lịch sử quan trọng khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
8. - Ngày 2/9, trở thành ngày Quốc khánh của nước Việt Nam. Hoạt động 6: Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lich sử và bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945 1. Mục tiêuNguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945.Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945.Bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945. 2. Phương thức :Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh đọc thông tin mục V, sách giáo khoa, trang 119- 120 và thảo luận về một số nội dung liên quan. 1. Nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945. 2. Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945. 3. Bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945. 4. Xác định nguyên nhân quyết định nhất đưa đến thành công của cách mạng tháng Tám năm 1945? Học sinh hoạt động cá nhân, trả lời các câu hỏi kết hợp phân tích, khai thác tư liệu lịch sử. 3. Gợi ý sản phẩm Nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945. - Nguyên nhân chủ quan. + Dân tộc Việt Nam vốn có truyền thống yêu nước nồng nàn, trải qua những cuộc đấu tranh kiên cường, bất khuất cho độc lập, tự do. Vì vậy, khi Đảng Cộng sản Đông Dương kêu gọi thì cả dân tộc nhất tề đứng lên khởi nghĩa giành chính quyền. + Có sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng do Hồ Chí Minh đứng đầu, với đường lối đúng đắn. + Quá trình chuẩn bị lâu dài, chu đáo, rút kinh nghiệm qua đấu tranh. + Trong những ngày khởi nghĩa, toàn Đảng, toàn dân quyết tâm cao. + Nghệ thuật nắm vững và chớp thời cơ của Đảng trong chỉ đạo khởi nghĩa. - Nguyên nhân khách quan: Quân Đồng minh đánh thắng phát xít, tạo cơ hội khách quan thuận lợi cho nhân dân ta khởi nghĩa thành công. - Sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Đông Dương, đứng đầu là Hồ Chí Minh, với đường lối đúng đắn là nhân tố quyết định đến thành công của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tháng Tám năm 1945. - Tạo ra bước ngoặt lớn trong lịch sử dân tộc, phá tan xiềng xích nô lệ của Pháp hơn 80 năm và Nhật gần 5 năm, lập nên Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. - Mở ra một kỉ nguyên mới: kỉ nguyên độc lập, tự do, kỉ nguyên nhân dân nắm chính quyền, làm chủ đất nước. - Đảng Cộng sản Đông Dương trở thành Đảng cầm quyền, chuẩn bị điều kiện cho những thắng lợi tiếp theo. - Góp phần vào thắng lợi của cuộc chiến tranh chống chủ nghĩa phát xít; cổ vũ các dân tộc thuộc địa trong đấu tranh tự giải phóng. Bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945 - Đảng phải có đường lối đúng đắn. - Đảng phải nắm bắt tình hình và đề ra chủ chương đúng đắn. - Xây dựng mặt trận dân tộc thống nhất. - Kết hợp đấu tranh chính trị với đấu tranh vũ trang; khởi nghĩa từng phần, chớp thời cơ tiến hành Tổng khởi nghĩa. * TÍCH HỢP DẠY HỌC DI SẢN Khái lược tiểu sử, quá trình hoạt động cách mạng của đồng chí Lê Quang Đạo Đồng chí Lê Quang Đạo, tên khai sinh là Nguyễn Đức Nguyện, sinh ngày 8-8-1921 trong một gia đình có truyền thống yêu nước, cách mạng tại xã Đình Bảng, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh (nay là phường Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh). Năm 1930-1936, Nguyễn Đức Nguyện học và tốt nghiệp tiểu học ở trường làng. Từ năm 1937-1939, học Trường tư thục Gia Long, sau chuyển sang học ở Trường Trung học tư thục Thăng Long-Hà Nội. Trong
9. thời gian này, Nguyễn Đức Nguyện đã tham dự những buổi nói chuyện chính trị ở trụ sở Đảng Xã hội tại Hội quán Trí Tri phố Hàng Quạt; tham gia Đoàn Thanh niên dân chủ Hà Nội, rồi Thanh niên phản đế. Tháng 8-1940, Nguyễn Đức Nguyện được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương; cuối năm 1940, được phân công là Bí thư Chi bộ Đảng, Ủy viên Ban Cán sự Đảng phủ Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh. Giữa năm 1941, đồng chí tham gia hoạt động cách mạng và lấy tên là Lê Quang Đạo; cuối năm 1941 đến đầu năm 1942, được phân công làm Bí thư Ban cán sự Đảng bộ tỉnh Bắc Ninh. Từ tháng 4-1942 đến tháng 4-1943 là Bí thư Ban Cán sự Đảng bộ tỉnh Phúc Yên, Xứ ủy viên Xứ ủy Bắc Kỳ. Từ tháng 5-1943 đến tháng 10-1944, là Bí thư Ban Cán sự Đảng bộ thành phố Hà Nội, Ủy viên Thường vụ Xứ ủy Bắc Kỳ. Từ tháng 5-1945 đến tháng 8-1945, phụ trách báo Quyết Thắng và mở các lớp huấn luyện cán bộ Việt Minh ở chiến khu Hoàng Hoa Thám (Bắc Giang). Giữa tháng 8-1945, đồng chí được cử làm chính trị viên Chi đội Giải phóng quân Bắc Giang, tham gia lãnh đạo tổng khởi nghĩa ở Bắc Giang. C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP 1. Mục tiêu.Nhằm củng cố, khắc sâu kiến thức mới mà học sinh đã được lĩnh hội ở hoạt động hình thành kiến thức về phong trào giải phóng dân tộc và Tổng khởi nghĩa tháng Tám (1939-1945). 2. Phương thức.Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: Tìm hiểu về tính chất của Cách mạng tháng Tám năm 1945. Học sinh hoạt động cá nhân, trong quá trình làm việc học sinh có thể trao đổi với bạn hoặc cô giáo. 3. Gợi ý sản phẩm - Mục đích: giải phóng dân tộc. - Lực lượng: quần chúng nhân dân. - Kết quả: giành chính quyền về tay nhân dân. → Cách mạng tháng Tám năm 1945 là cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân. D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG. 1. Mục tiêu. Nhằm vận dụng kiến thức mới mà học sinh đã được lĩnh hội để giải quyết những vấn đề mới trong học tập và thực tiễn - Vai trò của quần chúng nhân dân. - Bài học kinh nghiệm trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay. - Ý nghĩa của Cách mạng tháng Tám với lịch sử dân tộc. 2. Phương thức. Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh (học sinh có thể làm bài tập ở nhà). 1. Từ nguyên nhân thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945, rút ra vai trò của quần chúng nhân dân với lịch sử dân tộc? 2. Từ bài học kinh nghiệm của Cách mạng tháng Tám năm 1945 hãy chỉ ra bài học kinh nghiệm trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay? 3. Viết bài luận khoảng 100 từ về ý nghĩa của Cách mạng tháng tám năm 1945? Học sinh thảo luận tại lớp hoặc làm bài tập về nhà. 3. Gợi ý sản phẩm 1. Quần chúng nhân dân có vai trò quyết định trong tiến trình lịch sử dân tộc. 2. Bài học kinh nghiệm trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay - Xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay không chỉ là trách nhiệm của Đảng và nhà nước mà là trách nhiệm và quyền lợi của tất cả công dân. - Nêu trách nhiệm của bản thân. 3. Gợi ý bài luận - Việt Nam trước năm 1945 là nước thuộc địa, người dân là nô lệ. - Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công đã làm thay đổi đất nước, con người Việt Nam: nước độc lập, người dân làm chủ vận mệnh. - Khẳng định niềm tin vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
10. IV.Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh - Đọc trước nội dung bài 17: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau 2/9/1945 đến trước ngày 19/12/1946. - Sưu tầm tư liệu về Việt Nam sau cách mạng tháng Tám 1945. Phê duyệt Ngày 3 /12 /2023 Nguyễn Thị Thanh Liễu