Giáo án Ngữ văn 12 - Tiết 74: Chiếc thuyền ngoài xa (Tiết 3)

Nội dung tài liệu: Giáo án Ngữ văn 12 - Tiết 74: Chiếc thuyền ngoài xa (Tiết 3)

1. Ngày soạn: 13/03/2020 Ngày dạy: 18/03/2020 Tiết: 74: Đọc văn CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA Nguyễn Minh Châu I. MỤC ĐÍCH YÊU CẦU: 1. Kiến thức: 1.Kiến thức : Giúp học sinh -Cảm nhận được suy nghĩ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra sự thật : đằng sau bức ảnh rất đẹp về chiếc thuyền trong sương sớm mà anh tình cờ chụp được là số phận đau đớn của người phụ nữ và bao ngang trái trong một gia đình hàng chài Từ đó thấu hiểu :mỗi con người trong cõi đời , nhất là người nghệ sĩ ,không thể đơn giản , sơ lược khi nhìn nhận cuộc sống và con người . - Thấy được nghệ thuật kết cấu độc đáo , cách triển khai cốt truyện, khắc họa nhân vật của một cây bút viết truyện ngắn có bản lĩnh và tài hoa. 2. Kĩ năng: - Kĩ năng đọc hiểu một văn bản truyện hiện đại; kĩ năng phát hiện, cảm thụ chi tiết nghệ thuật; kĩ năng ptích nvật trong tác phẩm văn xuôi. - Kĩ năng làm việc nhóm, thu thập tài liệu, tổ chức sắp xếp, thuyết trình. - Kĩ năng công nghệ thông tin: sử dụng các công nghệ phần mềm vẽ sơ sơ đồ, tạo hình ảnh, chèn phim để trình bày ý tưởng. 3. Thái độ: - Nhiệt tình, tích cực, có tinh thần trách nhiệm, hợp tác và đoàn kết trong hoạt động nhóm. - Bồi dưỡng niềm đam mê môn học và phương pháp học mới, biết trân trọng và nuôi dưỡng khát vọng sống cao đẹp của tuổi trẻ, hướng về tương lai, bằng niềm tin và nghị lực sống. *Trọng tâm:Các nhân vật . 4. Định hướng phát triển năng lực: + Năng lực cảm thụ thơ trữ tình + Năng lực đọc – hiểu một văn bản thơ.
2. + Các năng lực chung như: thu thập kiến thức xã hội, kiến thức văn học có liên quan; năng lực giải quyết vấn đề; năng lực sáng tạo; năng lực sử dụng, giao tiếp bằng tiếng Việt. II.PHƯƠNG TIỆN: SGK, SGV, GA. III.PHƯƠNG PHÁP: - GV tổ chức kết hợp các thao tác: phát vấn, thảo luận, trả lời câu hỏi. IV. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG: 1. Ổn định lớp. 2. Kiểm tra bài cũ: Phân tích nhân vật Người đàn bà hàng chài. Kiểm tra sự chuẩn bị bài mới của học sinh 3. Bài mới: Hoạt động 1: khởi động Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện gợi cho em điều gì? Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức cần đạt Hoạt động 2 : Hình thành kiến thức 1. Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh: a. Phát hiện thứ nhất về khung cảnh thiên nhiên hoàn mĩ: b. Phát hiện thứ hai về hiện thực nghiệt ngã của con người: 2. Câu chuyện của người đàn bà hàng chài ở tòa án huyện. a.Câu chuyện của người đàn bà hàng chài. GV:Hình ảnh người chồng của người b. Các nhân vật trong câu chuyện đàn bà hàng chài được miêu tả như * Người đàn ông: thế nào? - Dáng vẻ khắc khổ, lam lũ nhưng mạnh Hs vì cuộc sống nên khắc khổ ,lam lũ mẽ và dữ dội: “Lưng rộng và cong như một chiếc thuyền”, “mái tóc tổ quạ”, “chân đi - GV:Người đàn bà ấy đã nói và kể lại chữ bát”, “hai con mắt độc dữ” những gì về người chồng vũ phu của - Vốn là một anh con trai hiền lành, chỉ vì mình? “nghèo khổ, túng quẫn”, nhiều lo toan,
3. Hs trả lời cực nhọc -> người đàn ông độc ác, người chồng vũ phu. - Khi nào thấy khổ là lão đánh vợ: đánh như để giải toả uất ức, để trút sạch tức tối, -GV: Qua đó, có thể nhận thấy thái độ buồn phiền. của chị đối với người chồng như thế - Qua cái nhìn của người đàn bà: nạn nhân nào? của hoàn cảnh nên đáng được cảm thông, Hs không thể thiếu trong cuộc sống chia sẻ. - Qua cái nhìn của chánh án Đẩu, nghệ sĩ -GV:Còn chánh án Đẩu, nghệ sĩ Phùng và bé Phác: người vũ phu, thủ phạm Phùng và bé Phác đánh giá như thế gây đau khổ nên đáng căm phẫn, đáng lên nào về người đàn ông này? án. Hs trả lời -> Vừa là nạn nhân của cuộc sống khốn khổ, vừa là thủ phạm gây đau khổ cho -GV:Từ đó, chúng ta rút ra được điều những người thân. gì về cách nhìn nhận mọi sự vật, hiện => Phải có cái nhìn đa diện, nhiều chiều tượng trong đời sống nói chung? về cuộc sống và con người. -GV:Còn Phác là một đứa trẻ như thế nào?Thái độ của đứa trẻ khi chứng * Phác: Thương mẹ theo kiểu trẻ con xốc kiến chứng kiến cảnh cha đánh mẹ nổi, theo cách của đứa con trai vùng biển. giã man như vậy + Nó “lặng lẽ đưa ngón tay lên khẽ sờ trên khuôn mặt người mẹ, như muốn lau đi những giọt nước mắt chứa đầy trong nốt rỗ chằng chịt” Hs tìm ý + Nó “tuyên bố với các bác ở xưởng đóng thuyền rằng nó còn có mặt ở dưới biển này thì mẹ nó không bị đánh” -> Phản ứng dữ dội, tình thương mẹ dạt dào. => Tình huống khó xử, nỗi đau khó giải quyết: đứng về ai, làm thế nào để trọn đạo - GV:Trình bày những cảm nhận của làm con? em về nhân vật người nghệ sĩ nhiếp * Nghệ sĩ Phùng: ảnh Phùng? - Nhạy cảm trước cái đẹp của thiên nhiên, trước vẻ đẹp tinh khôi của thuyền biển lúc bình minh.
4. Hs nhậy cảm cái đẹp.xúc động - Xúc động mãnh liệt trước tình trạng con trước cuộc sống người phải chịu sự bạo hành của cái xấu, cái ác. - GV:Qua câu chuyện của người đàn - Phát hiện vẻ đẹp tâm hồn con người: đằng bà hàng chài, Phùng có những thay sau vẻ xấu xí người đàn bà là một tâm hồn đổi gì trong suy nghĩ? yêu thương, vị tha - Rút ra chân lí về mối quan hệ giữa NT Hs thay đổi nhận thức và cuộc sống: + Trước khi rung động trước cái đẹp nghệ thuật phải biết yêu ghét, vui buồn trước cuộc đời. + Phải biết hành động để có một cuộc sống xứng đáng với con người. - GV:Nhân vật chánh án Đẩu được * Chánh án Đẩu: nhận định như thế nào? - Vị Bao Công của vùng biển, quan tâm -GV: Khi nghe những gì mà người người bất hạnh. phụ nữ này giải bày, Đẩu cảm thấy - “Vỡ ra” nhiều vấn đề về cách nhìn nhận, như thế nào? đ/giá con người: Hs trả lời + Cuộc đời người đàn bà này không hề giản đơn + Trong hoàn cảnh này, cách hành xử của người đàn bà là không thể khác + Giải pháp “bỏ chồng” mà Đẩu áp dụng là không ổn c. Tấm ảnh được chọn trong “bộ lịch năm -GV: Mỗi lần nhìn bức ảnh đen trắng, ấy” người nghệ sĩ đều thấy những gì? - Mỗi lần nhìn kĩ bức ảnh đen trắng, người nghệ sĩ đều thấy “hiện lên cái màu hồng hồng của ánh sương mai” -> Chất thơ, vẻ đẹp lãng mạn của cuộc đời. Hs tìm ý - Nhưng nếu nhìn lâu hơn, bao giờ anh cũng thấy “người đàn bà ấy đang bước ra khỏi tấm ảnh” -> Hiện thân của những lam lũ, khốn khó của đời thường, là sự thật cuộc đời đằng sau bức tranh.
5. GV: Vậy Nguyễn Minh Châu muốn => Quan niệm: NT chân chính không bao phát biểu điều gì về mối quan hệ giữa giờ rời xa cuộc đời và phải là cuộc đời, nghệ thuật và cuộc đời? luôn luôn vì cuộc đời. Hs thảo luận 3. Đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm: -GV: Tác giả đã xây dựng được một * Xây dựng tình huống truyện: tình huống truyện như thế nào? Độc đáo, hấp dẫn, mang ý nghĩa khám phá, phát hiện về đời sống.-> T/huống được đẩy lên cao trào và ngày càng xoáy Hs tình huongs truyện và nghệ thuật sâu để thể hiện tính cách con người và cuộc kể truyện đời. * Nghệ thuật kể chuyện: sinh động - GV:Tác giả đã chọn lời kể theo nhân - Người kể chuyện: là nhân vật Phùng-> vật nào? Từ việc chọn lựa này, lời kể tạo ra điểm nhìn trần thuật sắc sảo, có khả của tác giả sẽ có hiệu quả gì? năng khám phá đời sống; lời kể khách -GV: chốt quan, chân thực, thuyết phục - Ngôn ngữ nhân vật: phù hợp với đặc điểm tính cách của từng người -> Góp phần khắc sâu thêm chủ đề-tư tưởng của truyện - GV gọi học sinh nhận xét chung về III. TỔNG KẾT chủ đề và nghệ thuật đặc sắc của tác - “Chiếc thuyền ngoài xa” của Nguyễn phẩm. Minh Châu đã đặt ra vấn đề có ý nghĩa với Hs dựa vào ghi nhớ mọi người, mọi thời: nhìn nhận cuộc sống và con người phải đa dạng, nhiều chiều. - Vẻ đẹp toát ra từ tác phẩm là vẻ đẹp của tình yêu người, tình yêu ấy thôi thúc người nghệ sĩ tìm kiếm, khám phá, phát hiện, tôn vinh những vẻ đẹp tiềm ẩn của con người. Hoạt động 3 :Luyện tập Em suy nghĩ gì về người phụ nữ xưa và nay Hoạt động 4 : Vận dụng Tìm tác phẩm có nội dung tương tự
6. V.CỦNG CỐ, DẶN DÒ 1. Củng cố - Qua câu chuyện về cuộc đời của người đàn bà hàng chài nhà văn muốn nói điều gì. - Nêu cảm nghĩ của em về các nhân vật:lão đàn ông độc ác,chị em thằng Phác,chánh án Đẩu,người nghệ sĩ nhiếp ảnh. - Nhận xét về nghệ thuật đăc sắc của tác phẩm. - Nhân vật nào trong truyện để lại cho anh, chị ấn tượng sâu sắc nhất?vì sao? 2. Hướng dẫn chuẩn bị bài mới: Thực hành về hàm ý - Xem lại lí thuyết về hàm ý đã học ở thcs + Khái niệm về hàm ý + Tác dụng của cách nói hàm ý + Cách thức tạo câu có hàm ý - Phân nhóm chuản bi bảng ngư liệu các bài tập 1,2,3 SGK-79 - Đọc kĩ các câu hỏi trong bài tập 1,2,3SGK và tìm phương án trả lời. PHÊ DUYỆT CỦA TTCM