Sáng kiến kinh nghiệm Những bất cập trong giảng dạy và việc lựa chọn một số bài tập nhằm phát triển thể lực môn cầu lông cho học sinh Lớp 12 Trường THPT Lý Thường Kiệt

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Những bất cập trong giảng dạy và việc lựa chọn một số bài tập nhằm phát triển thể lực môn cầu lông cho học sinh Lớp 12 Trường THPT Lý Thường Kiệt

1. SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC NINH TRƯỜNG THPT LÝ THƯỜNG KIỆT SÁNG KIẾN ĐỀ NGHỊ THẨM ĐỊNH ĐÁNH GIÁ Ở CẤP: Cơ sở TÊN SÁNG KIẾN: NHỮNG BẤT CẬP TRONG GIẢNG DẠY VÀ VIỆC LỰA CHỌN MỘT SỐ BÀI TẬP NHẰM PHÁT TRIỂN THỂ LỰC MÔN CẦU LÔNG CHO HỌC SINH LỚP 12 TRƯỜNG THPT LÝ THƯỜNG KIỆT Tác giả Sáng kiến : Nguyễn Văn hải Chức vụ : Giáo viên Tổ chuyên môn : Sinh – Thể dục - QPAN Bắc Ninh - tháng 2 năm 2023
2. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT MỤC LỤC PHẦN I: MỞ ĐẦU 1 1. Mục đích nghiên cứu 2 2. Nhiệm vụ nghiên cứu 2 3. Đối tượng nghiên cứu 2 4. Phạm vị nghiên cứu 2 5. Phương pháp nghiên cứu 2 6. Đóng góp khoa học 3 PHẦN II: NỘI DUNG 3 Chương 1. Cơ sở khoa học và thực trạng sử dụng bài tập bổ trợ chuyên môn trong dạy học môn thể dục ở trường THPT 3 1. 1. Cơ sở lý luận và thực tiễn của việc sử dụng bài tập bổ trợ chuyên môn trong dạy học ở cấp bậc phổ thông trung học 3 1. 2. Thực trạng sử dụng bài tập bổ trợ chuyên môn trong dạy học môn thể dục ở trường THPT 9 Chương 2. Biện pháp giải pháp phối hợp sử dụng bài tập bổ trợ chuyên môn trong giảng dạy kỹ thuật 14 2. 1. Mục tiêu sử dụng bài tập bổ trợ chuyên môn trong chạy tiếp sức 4x10014 2. 2. Nguyên cứu lựa chọn và ứng dụng bài tập bổ trợ chuyên môn trong quá trình giảng dạy kỹ thuật chạy tiếp sức 4x100m cho học sinh đội tuyển trường THPT 15 Chương 3. Đánh giá hiệu quả việc sử dụng các bài tập bổ trợ chuyên môn nhằm nâng cao thành tích học sinh đội tuyển trường THPT 21 PHẦN III: KẾT LUẬN 26 I. Kết luận 26 II. Kiến nghị 26 PHẦN IV: PHỤ LỤC 27 1
3. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT PHẦN 1. MỞ ĐẦU 1. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm. Trong những năm gần đây phong trào cầu lông phát triển mạnh mẽ không chỉ ở thành phố mà còn phát triển ở các vùng nông thôn. Đặc biệt phát triển mạnh vào những năm ngành Giáo dục và đào tạo (GD - ĐT) đưa môn cầu lông thành môn học bắt buột. Để đáp ứng với sự phát triển của xã hội đòi hỏi người thầy phải thật sự chuẩn mực về tư cách, nhà giáo, vừa phải chuẩn mực về kiến thức, kỹ năng mục tiêu đạt được chuẩn mực như chỉ thị 36CT/TW của ban bí thư Trung ương Đảng khoá VIII về: “Công tác TDTT trong tình hình mới, ghi rõ: “phải phấn đấu đạt được các mục tiêu về giáo dục thể chất trong trường học, đồng thời cần kiện toàn hệ thống đào tạo Cán bộ giáo viên, huấn luyện viên, vận động viên trẻ ” Xét cho đúng mức phong trào cầu lông ở Bắc Ninh nói riêng và toàn quốc chung chỉ phát triển mang tính chất tự phát mặc dù phong trào cầu lông đang phát triển rộng khắp từ nông thôn đến thành thị, từ miền ngược đến miền xuôi. Xong thực tế chỉ dừng lại mang tính chất phong trào. Chúng ta có vận động viên đỉnh cao được xếp hạng 20 thế giới. Đất nước có những địa phương có đội tuyển mạnh nhưng không đồng đều giữa các tỉnh như: Bắc Giang, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Phú Thọ vv Quan sát ở một số trận đấu trong khuôn khổ quốc gia, Hội khoẻ Phù Đổng cấp tỉnh, cấp huyện. Qua tiếp xúc với các HLV, các nhà chuyên môn thì tất cả đều thừa nhận rằng: “Các VĐV, học sinh, sinh viên của chúng ta thi đấu chưa đạt hiệu quả cao là do thể lực còn yếu, kỹ chiến thuật còn chưa hợp lý, chưa đáp ứng được với những trận đấu kéo dài, căng thẳng tầm cỡ khu vực”. Mặt khác khi áp dụng những chương trình thay sách giáo khoa (SGK) sau nhiều năm triển khai một số bất cập thể hiện rõ gây khó khăn cho người dạy và người học (những vấn đề này tôi sẽ trình bày cụ thể ở phần nội dung). Yếu tố thể lực hay nói một cách khác đưa các bài tập bổ trợ phát triển thể lực vào trong giờ học môn cầu lông từ lớp 12 là một yếu tố cần thiết và rất quan 2
4. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT trọng trong việc nâng cao thể lực chuyên môn từ đó học sinh mới có thể đáp ứng được các yếu tố kỹ chiến thuật mà chương trình SGK đã bắt buộc. Do vậy tìm được phương án tối ưu để mang lại hiệu quả tập luyện cho học sinh là một vấn đề cần làm, một việc làm thiết thực. Tìm ra được những nguyên nhân tồn tại, bất hợp lý mạnh dạn nói ra để đem lại hiệu quả là cần thiết, cần nghiên cứu. Đó cũng là lý do tôi chọn viết đề tài: “Những bất cập trong giảng dạy và việc lựa chọn một số bài tập nhằm phát triển thể lực môn cầu lông cho học sinh lớp 12 Trường THPT Lý Thường Kiệt”. 2. Tính mới và ưu điểm nổi bật của sáng kiến. - Tìm hiểu, nghiên cứu phân phối chương trình, sách giáo khoa và thực tiễn dạy học môn cầu lông ở lớp 12 + 11 + 12 THPT (chương trình thay sách giáo khoa). - Vận dụng một số bài tập bổ trợ nhằm nâng cao thể lực chuyên môn môn cầu lông. - Học sinh khoa 2016 - 2019 Trường THPT Lý Thường Kiệt thành phố Bắc Ninh tỉnh Bắc Ninh. - Phương pháp tổng hợp phân tích tài liệu. - Phương pháp quan sát và thực nghiệm sư phạm. - Phương pháp kiểm tra đánh giá các tố chất thể lực và kỷ thuật. - Phương pháp tính toán và xử lí số liệu. 3. Đóng góp của sáng kiến kinh nghiệm. - Thời gian : Từ đầu học kỳ 2 năm học 2018 - 2019 đến hết năm học 2019 - 2020. - Địa điểm: Trường THPT Lý Thường Kiệt thành phố Bắc Ninh tỉnh Bắc Ninh. - Trang thiết bị: Vợt cầu lông, quả cầu lông , cột lưới, sân cầu lông hỗn hợp, đồng hồ bấm giây, dây nhảy, còi. - Nêu được những bất cập khi học môn cầu lông. 3
5. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT - Đề tài đã giải quyết được sự yếu kém về thể lực của học sinh nói chung và thể lực chuyên môn cầu lông nói riêng. - Mục tiêu của tôi đó là đem đề tài trao đổi với các đồng nghiệp nhằm mục đích nâng cao nghiệp vụ công tác của bản thân góp phần vào việc nâng cao thể lực và năng lực làm việc của học sinh sau khi tốt nghiệp THPT. - Nêu được những khó khăn bất cập trong giảng dạy môn cầu lông trong chương trình Thể dục THPT. 4
6. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT PHẦN 2. NỘI DUNG I. KHÁI QUÁT THỰC TRẠNG TRƯỚC KHI THỰC HIỆN CÁC GIẢI PHÁP CỦA ĐỂ TÀI. 1. Thực trạng công tác dạy học và tính cấp thiết của đề tài. - Thuận lợi: Được sự quan tâm của Đảng và các cấp chính quyền. Trường có cơ sở vật chất đảm bảo cho quá trình dạy và học. Lãnh đạo nhà trường có nhiều biện pháp chỉ đạo và quản lý phù hợp để khuyến khích, động viên các thầy cô giáo nhiệt tình giảng dạy, động viên các em học sinh tích cực học tập, nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường. Dụng cụ dạy học được cung cấp theo danh mục tối thiểu của Bộ quy định. Đây chính là điều kiện hết sức thuận lợi cho quá trình đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy. Nhà trường đã giáo dục được nhiều học sinh quyết tâm học tập,có ý thức tập luyện. - Khó khăn: Cơ sở vật chất, sân chơi, bãi tập của nhà trường nhanh bị xuống cấp và hư hỏng do điều kiện thời tiết và cường độ tập luyện lên hay phải nâng cấp, sửa chữa. Dụng cụ tập luyện cũng phải tận dụng tốt đa về hạn sử dụng. Khó khăn về trình độ học sinh không đồng đều. Về giới tính cũng là một vấn đề lớn trong việc học tập và tiếp thu kỹ chiến thuật. Thời lượng học trên lớp ít số lần học sinh được tiếp xúc, sửa sai kĩ thuật rất ít. Kỹ thuật một số động tác quá khó trong khi đó học sinh là đối tượng mới tập mới học gây ra cho học sinh tiếp thu động tác một cách thụ động, không hứng thú, tập luyện động tác. Cơ sở vật chất còn quá nghèo nàn, vợt, cầu sử dụng đều chưa đạt tiêu chuẩn ảnh hưởng đến kỹ thuật động tác. 5
7. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT Trong phân phối chương trình thường 1 tiết Thể dục ghép từ 02 nội dung trở lên. Phần khởi động của giáo viên và khởi động chuyên môn. Riêng môn cầu lông khởi động chuyên môn thường bỏ qua không thể hiện trên giáo án. Trình độ kĩ thuật về môn cầu lông (được đào tạo chuyên sâu và không chuyên sâu) giữa các thầy, cô giảng dạy môn thể cũng chênh lệch gây ra sự khó khăn cho việc tiếp thu kỹ thuật của học sinh. 2. Thực trạng giảng dạy môn Cầu lông hiện nay. Trong chương trình giảng dạy môn cầu lông ở trường THPT từ lớp 10 đến lớp 12 các em chỉ được học các kỹ thuật của môn cầu lông chứ các em không được trang bị thể lực. Nếu người giáo viên không đưa các bài tập bổ trợ vào để giảng dạy mà chỉ thực hiện các bài tập trong yêu cầu của phân phối chương trình (PPCT) và các bài tập hướng dẫn trong sách giáo khoa thì: -Thứ nhất : Học sinh (HS) chỉ biết được kỹ thuật cơ bản chứ khi áp dụng kỹ thuật đó vào thi đấu thì không thực hiện được vì thiếu thể lực, di chuyển chậm, lực cổ tay không đủ để đánh đường cầu đúng yêu cầu. - Thứ hai : Nếu không củng cố thể lực chuyên môn cho các em nội dung học lặp lại nhiều lần thể lực chuyên môn của người học yếu dẫn đến người học bị sớm mệt mỏi nhàm chán thiếu hứng thú tập luyện. Với phong trào cầu lông rộng khắp như bây giờ việc tiếp thu một vài kỹ thuật động tác đánh cầu hay kỹ thuật di chuyển đối với các em học sinh lứa tuổi này là không khó. Để các em phát triển thêm về thể lực, cũng như có điều kiện để phát triển kỹ thuật động tác đánh cầu, kỹ thuật di chuyển từ kỹ năng đến kỹ xảo thì yêu cầu người giáo viên phải nghiên cứu, tìm tòi, đầu tư vào giờ dạy một cách công phu và đưa các bài tập mới cho các em tập luyện, tránh tập đi tập lại một vài động tác gây nhàm chán cho các em và gây mất hứng thú về học môn cầu lông của các em. Khi đó giờ dạy của giáo viên mới có chất lượng cao, học sinh tích cực tự giác hơn trong học tập cũng như trong tập luyện. Từ đó chúng ta thực hiện được mục đích cơ bản là giáo dục sức khoẻ cho học sinh, phát triển thể lực chuyên môn là nền tảng cho phát triển môn thể thao được nhiều người ưa thích có thành tích cao hơn. 6
8. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT Đối tượng tôi chọn có 8 lớp 12 với 317 em, tỷ lệ nam nữ giữa các lớp tương đương với nhau. Thể lực giữa các lớp lúc chọn vào là ngẫu nhiên gần như bằng nhau. Được chia làm 2 nhóm; 1 nhóm làm thực nghiệm, nhóm còn lại để đối chứng. Nhóm thứ nhất: tập luyện bình thường theo hướng dẫn của Sách giáo viên bao gồm các lớp: 12A1 có 41 học sinh. 12A2 có 40 học sinh. 12A3 có 40 học sinh. 12A4 có 39 học sinh. Tổng số học sinh của nhóm thứ nhất là: 160 học sinh. Nhóm thứ hai: Tập luyện theo phương pháp thực nghiệm áp dụng các bài tập bổ trợ phát triển thể lực chuyên môn môn cầu lông vào giảng dạy. 12A5 có 39 học sinh. 12A6 có 39 học sinh. 12A7 có 40 học sinh. 12A8 có 39 học sinh. Tổng số học sinh của nhóm thứ hai là: 157 học sinh. II. CÁC BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN THỂ LỰC MÔN CẦU LÔNG CHO HỌC SINH LỚP 12. 1. Biện pháp nâng cao: Biện pháp 1: Nhóm các bài tập phát triển sức mạnh. Đặc điểm thi đấu cầu lông và tập luyện cầu lông là người chơi cầu lông luôn phải di chuyển liên tục với tốc độ cao trong phạm vi diện tích sân của mình bằng bước chạy, bật nhảy, cùng với đó là việc kết hợp các động tác đánh cầu hợp lý, nhanh, mạnh để thực hiện được ý đồ chiến thuật,v.v Vì vậy sức mạnh trong cầu lông được thể hiện ở các động tác xuất phát, các động tác bật nhảy, khả năng di chuyển nhanh, và các động tác đánh cầu,v.v Từ đó cho ta thấy sức mạnh trong môn cầu lông là sức mạnh tốc độ. 7
9. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT Năng lực làm việc biểu hiện lớn nhất trong một thời gian ngắn nhất mang tính bột phát cho nên trong giảng dạy sức mạnh tốc độ phải sử dụng các phương pháp đúng để phát triển năng lực làm việc với tốc độ cao của các nhóm cơ tham gia vào hoạt động mà không tập luyện sức mạnh cầu lông một cách tuỳ tiện. Biện pháp 2: Các bài tập phát triển sức nhanh. Trong tập luyện và thi đấu cầu lông, yếu tố sức nhanh là một tố chất cơ bản. Nó thể hiện ở những đường cầu với tốc độ nhanh biến hoá điểm rơi. Đòi hỏi khi vận động phải có phản ứng nhanh. Cầu lông là một môn thể thao không có chu kỳ nên quá trình phản ứng của nó là phụ thuộc vào sức nhanh động tác. Quan trọng nhất đó là sức nhanh di chuyển để thực hiện kỷ thuật động tác. Biện pháp 3: Nhóm các bài tập phát triển sức bền. Trong môn cầu lông sức bền có những đặc trưng riêng. Hoạt động tập luyện và thi đấu cầu lông đòi hỏi người tập phải thường xuyên di chuyển nhanh, phán đoán nhanh và họ phải thường xuyên bật nhảy đập cầu. Ngoài ra hoạt động thi đấu cầu lông được đánh theo hiệp không bị khống chế về thời gian. Do đó thời gian cho mỗi trận là không cố định. Vì vậy, sức bền trong cầu lông được thể hiện ở sức bền mạnh và sức bền nhanh. Biện pháp 4 : Nhóm các bài tập phát triển khéo léo ( năng lực phối hợp vận động). Năng lực phối hợp vận động trong cầu lông đòi hỏi phải kết hợp nhiều năng lực khác nhau. Song tuỳ theo mục đích hành động với từng trường hợp cụ thể mà một năng lực nào đó sẽ cần được thể hiện trội hơn năng lực khác. Đặc biệt là các năng lực liên kết, định hướng, phân biệt, phản ứng và thích ứng, ngoài ra còn có năng lực nhịp điệu và thăng bằng. 2. Thực nghiệm sư phạm: a. Mô tả cách thức thực hiện biện pháp Biện pháp 1: Nhóm các bài tập phát triển sức mạnh. Đặc điểm thi đấu cầu lông và tập luyện cầu lông là người chơi cầu lông luôn phải di chuyển liên tục với tốc độ cao trong phạm vi diện tích sân của mình bằng bước chạy, bật nhảy, cùng với đó là việc kết hợp các động tác đánh cầu 8
10. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT hợp lý, nhanh, mạnh để thực hiện được ý đồ chiến thuật,v.v Vì vậy sức mạnh trong cầu lông được thể hiện ở các động tác xuất phát, các động tác bật nhảy, khả năng di chuyển nhanh, và các động tác đánh cầu,v.v Từ đó cho ta thấy sức mạnh trong môn cầu lông là sức mạnh tốc độ. Năng lực làm việc biểu hiện lớn nhất trong một thời gian ngắn nhất mang tính bột phát cho nên trong giảng dạy sức mạnh tốc độ phải sử dụng các phương pháp đúng để phát triển năng lực làm việc với tốc độ cao của các nhóm cơ tham gia vào hoạt động mà không tập luyện sức mạnh cầu lông một cách tuỳ tiện. Từ cơ sở lý luận cũng như quan điểm vận động tập luyện và thi đấu cầu lông. Các bài tập để phát triển sức mạnh tốc độ chuyên môn cầu lông được tôi đưa vào cho học sinh tập luyện các bài tập sau. Bài tập 1: Ném cầu xa. - Mục đích: Phát triển sức mạnh của cánh tay và phối hợp động tác vươn hông đánh tay trong khi đánh cầu. - Chuẩn bị: Mỗi em một quả cầu lông Hải Yến đứng đối diện nhau cách nhau 5m. - Cách tập luyện: Đứng thành 4 hàng ngang + 2 hàng dọc, quay mặt vào nhau cách nhau 5m, giãn cách 1 sải tay. Giáo viên ra lệnh bằng còi 2 hàng có cầu thực hiện ném cầu ra xa phía hàng đối diện. - Thực hiện: Đứng chân trước chân sau (không được lấy đà, không được nhảy lên) đưa cầu ra sau vươn hông và ném. Hàng đối diện nhặt cầu và ném lại tương tự. Đội hình tập luyện: x x x x x x x 5m x x x x x x x . GV x x x x x x x 5m x x x x x x x 9
11. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT Bài tập 2 : Lắc cổ tay. - Mục đích : Phát triển sức mạnh của cổ tay và độ dẻo của cổ tay trong khi thực hiện kỷ thuật đánh cầu. - Chuẩn bị : Vợt cầu lông mỗi HS một chiếc. - Cách tập luyện : Tập đồng loạt hàng cách hàng 2m. Động tác 1: Đưa tay cầm vợt về trước lắc cổ tay qua trái rồi qua phải liên tục trong thời gian 1phút. Động tác 2 : Đưa tay cầm vợt lên đầu xoay mạnh cổ tay hết biên độ theo vòng tròn thời gian 30s rồi đổi chiều tiếp tục 30s Đội hình tập luyện. x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Bài tập 3: Bật cóc 4 bước. - Mục đích: Phát triển sức mạnh tốc độ của cơ chân. - Cách tập: Hai tay chống hông ngồi nhổm trên gót chân, kiểng gót khi có hiệu lệnh của giáo viên người tập bật liên tục 4 bước về phía trước với độ dài tối đa. Nam tập 5 tổ; nữ tập 3 tổ, thời gian nghỉ giữa các tổ là 30 giây. - Đội hình tập luyện: Tập đồng loạt ở đội hình khởi động. Hàng trước bật 4 bước, tiếp đến hàng sau cho đến hết và quay lại. Đội hình. x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x . GV Biện pháp 2: Các bài tập phát triển sức nhanh. 10
12. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT Trong tập luyện và thi đấu cầu lông, yếu tố sức nhanh là một tố chất cơ bản. Nó thể hiện ở những đường cầu với tốc độ nhanh biến hoá điểm rơi. Đòi hỏi khi vận động phải có phản ứng nhanh. Cầu lông là một môn thể thao không có chu kỳ nên quá trình phản ứng của nó là phụ thuộc vào sức nhanh động tác. Quan trọng nhất đó là sức nhanh di chuyển để thực hiện kỷ thuật động tác. Vì vậy các bài tập được đưa vào để phát triển sức nhanh cho học sinh được tôi chọn đưa vào đó là: Bài tập 1: Nhảy dây. - Mục đích: Phát triển sức nhanh của cổ chân và sự phối hợp vận động của tay và chân. Tạo điều kiện thuận lợi cho các bước di chuyển để thực hiện kỷ thuật đánh cầu. - Chuẩn bị: 12 đến 13 dây nhảy đơn (Giáo viên mua hoặc học sinh tự tạo). - Cách tập: + Đo dây: 2 tay cầm đầu dây khi gấp đôi phần giữa của dây để ở dưới bàn chân thuận 2 tay co lên ngang với thắt lưng hoặc phần bụng là vừa. + Thực hiện: Khi có hiệu lệnh của giáo viên, từng hàng ngang tập đồng loạt, chú ý khi nhảy dây đầu gối không được co chỉ dùng sức cổ chân và nhảy liên tục không có bước đệm. - Thời gian: Mỗi tổ 1 phút: Nam thực hiện 3 tổ, nữ thực hiện 2 tổ. Từng hàng ngang luân phiên nhau để tập luyện. Đội hình tập luyện: x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Hàng tập luyện xxxxxxxx .GV Bài tập 2: Di chuyển ngang nhặt cầu 5, 6 m. 11
13. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT - Mục đích: Phát triển sức nhanh di chuyển ngang. - Chuẩn bị: + Quả cầu lông: 12 đến 15 quả/em ( có thể dùng cả quả cầu hỏng). + Sân cầu lông đơn. - Cách tập: Thực hiện từng hàng đứng dọc giữa sân cầu lông đơn. Có hiệu lệnh còi tất cả di chuyển sang phải nhặt từng quả cầu ở đường dọc bên phải di chuyển sang trái bỏ vào giỏ ngoài đường dọc bên trái. - Thời gian: Nam thực hiện 3 tổ, nữ 2 tổ.Mỗi tổ 1 phút,nghỉ giữa các tổ là 1 phút. - Đội hình tập luyện: x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Giỏ đựng cầu Đừơng di chuyển GV . x x x x x x x x x x x x x x x Người tập * * * * * * * * * * * * * * * Quả cầu Bài tập 3: Di chuyển lên xuống 6,7 m. - Mục đích: Nhằm phát triển sức nhanh di chuyển tiến và lùi cho người tập. 12
14. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT - Chuẩn bị: Sân cầu lông, lưới cầu lông. - Cách tập: Tập từng hàng: 1/2 hàng ngang đứng ngang ở cuối sân phải. 1/2 hàng ngang còn lại đứng ngang ở cuối sân trái. Nghe lệnh còi của giáo viên: Người tập lập tức chạy lên chạm tay vào lưới và chạy lùi về phía cuối sân. Mỗi người chạy lên xuống 12 lần thì dừng tập. Đội hình tập luyện: x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Người tập x x x x x x lưới Biện pháp 3: Các bài tập phát triển sức mạnh. Trong tập luyện và thi đấu cầu lông, yếu tố sức nhanh là một tố chất cơ bản. Nó thể hiện ở những đường cầu với tốc độ nhanh biến hoá điểm rơi. Đòi hỏi khi vận động phải có phản ứng nhanh. Cầu lông là một môn thể thao không có chu kỳ nên quá trình phản ứng của nó là phụ thuộc vào sức nhanh động tác. Quan trọng nhất đó là sức nhanh di chuyển để thực hiện kỷ thuật động tác. Vì vậy các bài tập được đưa vào để phát triển sức nhanh cho học sinh được tôi chọn đưa vào đó là: Để phát triển 2 loại sức bền này chúng ta cần tập cho học sinh tập những bài tập sau: 13
15. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT Bài tập 1: Bật cóc tiến, bật cóc lùi. - Mục đích: Phát triển sức bền mạnh của cơ chân nhằm tăng khả năng sức bền bật nhảy đập cầu. - Cách thực hiện: Tập đồng loạt ở đội hình 4 hàng ngang giản cách 2m. Học sinh 2 tay chống hông, ngồi nhổm lên 2 gót chân. Có hiệu lệnh học sinh bắt đầu bật lên xuống liên tục (chú ý bật độ dài tối đa 40 cm) trong thời gian 1 phút/1 tổ. Nam 3 tổ, nữ 2 tổ. Thời gian nghỉ giữa các tổ là 1 phút. Đội hình: x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x . GV Bài tập 2: Di chuyển 4 góc sân. - Mục đích: Phát triển sức bền nhanh. Sức bền di chuyển phối hợp. - Cách tập: Học sinh đứng ở góc sân phải khi có lệnh thực hiện chạy tiến đến góc sân trên thì di chuyển ngang đến góc sân trên bên trái sau đó di chuyển lùi đến góc sân trái thì di chuyển ngang đến góc sân phải và ngược lại. Tập mỗi sân 2 HS, mỗi em chạy 1 vòng thuận, 1 vòng nghịch. Tổ chức thực hiện trên 2 sân. x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x Người tập xuất phát . GV 14
16. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT Biện pháp 4 : Nhóm các bài tập phát triển khéo léo ( năng lực phối hợp vận động). Năng lực phối hợp vận động trong cầu lông đòi hỏi phải kết hợp nhiều năng lực khác nhau. Song tuỳ theo mục đích hành động với từng trường hợp cụ thể mà một năng lực nào đó sẽ cần được thể hiện trội hơn năng lực khác. Đặc biệt là các năng lực liên kết, định hướng, phân biệt, phản ứng và thích ứng, ngoài ra còn có năng lực nhịp điệu và thăng bằng. - Năng lực liên kết được thể hiện sự phối hợp các bộ phận của cơ thể như chân, thân mình và tay vào thực hiện một nhiệm vụ cụ thể của cầu lông. Nó bắt đầu khâu quan sát, phán đoán, di chuyển và thực hiện kỹ thuật đấnh cầu ngang. Trong mỗi kỹ thuật đơn lẻ khi ta giảng dạy kỹ thuật cho học sinh việc kết hợp các động tác đặt chân chuyển trọng tâm cơ thể đến hoạt động của tay đòi hỏi người học sinh phải liên kết các yếu tố không gian, thời gian và mức độ dùng sức một cách chính xác mới đảm bảo đánh cầu đúng yêu cầu, cầu ít bị rơi. - Năng lực định hướng được thể hiện ở khả năng xác định hướng đánh cầu chính xác và đỡ cầu chính xác. - Năng lực phân biệt vận động được thể hiện khả năng dùng sức cùng với cảm giác về lưới, về sân bãi chính xác, về cảm giác với vợt, với cầu. Học sinh khi mới tập do khả năng này còn hạn chế nên tỷ lệ đánh cầu chưa qua lưới hoặc ra ngoài sân còn cao. - Năng lực phản ứng nhanh thể hiện khả năng phản ứng nhanh với cầu trong mọi tình huống. - Năng lực thích ứng, điều này thể hiện ở những học sinh chơi cầu lông nhiều và có trình độ cao hơn. Các em có thể thay đổi mức độ dùng sức hoặc thay đổi các động tác đặc biệt cổ tay để có thể điều chỉnh đường cầu. - Năng lực nhịp điệu và thăng bằng. Năng lực này đặc biệt cần thiết cho học sinh. Nó thể hiện ở việc tiếp thu hoặc hành động một kỹ thuật cầu lông theo đặc tính nhịp điệu kỹ thuật hoặc khả năng giữ thăng bằng trong hoặc sau khi thực hiện kỹ thuật. 15
17. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT Qua các quan điểm trên tôi đã đưa vào những bài tập sau để phát triển các năng lực trên cho các em giúp các em tiếp thu bài học được tốt hơn và phát triển năng lực vận động tốt hơn. Bài tập 1: Di chuyển nhặt cầu. - Mục đích: Phối hợp các loại di chuyển, phát triển các năng lực vận động. - Cách tập: Mỗi sân 4 người chia theo đường giữa sân và lưới. 4 người phục vụ cầm mỗi người 12 quả cầu đứng ở 4 góc sân trên lưới. Thực hiện ném cầu qua sân cho người tập di chuyển nhặt và ném lên lưới ( người phục vụ ném cầu ở các vị trí khác nhau trên sân). Thực hiện 4 người xong đổi 4 người khác luân phiên dòng chảy. Đội hình thực hiện. x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x (người tập) x x người phục vụ x x (Người phục vụ) . GV Bài tập 2: Di chuyển đánh cầu thấp thuận tay và nghịch tay qua lưới vào ô 1,98m. - Mục đích: Phát triển phối hợp vận động kết hợp đánh cầu nhẹ tay ở 2 kỹ thuật đã học, kỹ thuật thấp thuận và ngược tay. - Cách thực hiện: 2 người ở 2 góc lưới phục vụ tung cầu cho người thực hiện di chuyển bỏ nhỏ qua lưới vào bờ 1,98m. Mỗi sân thực hiện 2 người. Mỗi người 5 quả cho mỗi bên. - Yêu cầu: Di chuyển nhanh, đánh cầu đúng vào ô. 16
18. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT Đội hình: x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x GV. x x Người tập x Người phục vụ Trên đây là toàn bộ hệ thống các bài tập bổ trợ phát triển thể lực chuyên môn cầu lông mà tôi đưa vào giảng dạy cho học sinh trong thời gian các em học nội dung cầu lông. III. KIỂM CHỨNG CÁC GIẢI PHÁP ĐÃ TRIỂN KHAI. Để đánh giá năng lực phát triển về thể lực chuyên môn cũng như kỹ thuật mà các em đã được học tôi đã đưa 3 nội dung đặc trưng để kiểm tra cho cả 2 nhóm. 3.1. Nội dung kiểm tra: 1. Di chuyển đánh cầu bỏ nhỏ 2 ô trên lưới. 2. Đánh cầu qua lại 12 quả. 3. Phát cầu cao xa. 3.2. Cách tiến hành kiểm tra và thang điểm. 3.2.1. Di chuyển đánh cầu bỏ nhỏ 2 ô trên lưới (1,98m) x 2m thực hiện 12 quả mỗi bên 5 quả, tính số quả vào ô. - Dụng cụ: + Sân cầu lông hỗn hợp + Quả cầu lông Hải Yến. 17
19. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT - Cách tiến hành: Người thực hiện kiểm tra phát cầu cho người phục vụ. Người phục vụ hất bổng cầu lên cao về phía sân người kiểm tra. Người kiểm tra di chuyển và thực hiện kỹ thuật đánh cầu bỏ nhỏ vào 2 ô trên lưới. Mỗi ô thực hiện 5 quả liên tiếp. Giáo viên đánh giá kỹ thuật di chuyển và kỹ thuật đánh cầu theo 3 mức A, B, C. - Loại A: Di chuyển nhanh, đánh cầu thấp tay đúng, cảm giác với cầu tốt. - Loại B: Còn di chuyển chậm, kỹ thuật còn sai sót. - Loại C: Sai sót nhiều trong di chuyển, di chuyển chậm, kỹ thuật thực hành còn yếu, chưa có cảm giác với cầu. Cho điểm căn cứ vào bảng sau: Số quả vào 9 - 12 7 - 8 5 - 6 4 quả 3 quả 2 quả 1 quả 0 quả ô quả quả quả Mức Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm kỹ thuật A 12 9 8 7 6 5 4 3 B 9 8 7 6 5 4 3 2 C 8 7 6 5 4 3 2 1 3.3.2. Đánh cầu qua lại 12 quả. 2 học sinh cùng kiểm tra vào sân. Mỗi người đứng một bên sân cầu lông sử dụng các kỹ thuật di chuyển đã học kết hợp đánh cầu thấp thuận tay và trái tay, đánh cầu qua lại cho nhau trong phạm vi sân đơn. Đánh liên tục 12 quả thì dừng kiểm tra. Kết quả: tính số lần liên tục nhiều nhất kết hợp với đánh giá về kỹ thuật và di chuyển theo 3 mức A, B, C. Loại A: Học sinh thực hiện đúng cả kỹ thuật di chuyển và kỹ thuật đánh cầu thấp tay. Loại B: Còn sai sót trong các bước di chuyển hoặc ở kỹ thuật đánh cầu thấp tay. Loại C: Sai sót nhiều cả trong hai kỹ thuật di chuyển và đánh cầu. 18
20. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT Cho điểm căn cứ vào bảng sau: Số quả đánh 9 - 12 7 - 8 5 - 6 4 quả 3 quả 2 quả 1 quả 0 quả được quả quả quả Chất lượng Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm kỹ thuật A 12 9 8 7 6 5 4 3 B 9 8 7 6 5 4 3 2 C 8 7 6 5 4 3 2 1 3.3.3. Phát cầu cao xa 12 quả Người kiểm tra đứng vào ô phát cầu, phát vào ô chéo bên sân còn lại 12 quả rơi đúng ô cao sân về sau. Kết quả: Tính số quả rơi vào ô. Kỹ thuật được đánh giá theo mức độ cao và điểm rơi của quả cầu theo mức độ A, B, C. Loại A: Cầu bay cao và rơi xa về phía sân, kỹ thuật phát tốt. Loại B: Cầu bay cao nhưng chưa xa hoặc xa nhưng chưa cao, kỹ thuật phát đúng. Loại C: Cầu bay điểm rơi gần, không cao, kỹ thuật phát chưa tốt. Cho điểm căn cứ vào bảng sau: Số quả 9 - 12 7 - 8 5 - 6 4 quả 3 quả 2 quả 1 quả 0 quả vào ô quả quả quả Chất lượng Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm Điểm kỹ thuật A 12 9 8 7 6 5 4 3 B 9 8 7 6 5 4 3 2 C 8 7 6 5 4 3 2 1 19
21. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT 3.3. Kết quả đạt được. Sau khi kiểm tra 3 nội dung trên cho 8 lớp ở cả 2 nhóm tính bình quân điểm kiểm tra của cả 3 nội dung có kết quả như sau: - Nhóm không đưa các bài tập bổ trợ, tập các bài tập đơn thuần: Loại giỏi Loại khá Loại đạt Không đạt Số TT Lớp (Điểm 9-12) (Điểm7-8) (Điểm5-6) (Điểm dưới5) HS SL % SL % SL % SL % 1 12A1 41 5 12,2 12 29,3 21 51,3 3 7,3 2 12A2 40 4 12 13 32,5 20 50 3 7,5 3 12A3 40 6 15 12 30,0 20 50 2 5,0 4 12A4 39 4 12,2 13 33,3 19 48,7 3 7,7 5 Tổng 160 19 11,9 50 31,2 80 50,0 11 6,9 - Nhóm đưa các bài tập bổ trợ vào áp dụng tập luyện hàng ngày theo phương pháp thực nghiệm. Loại giỏi Loại khá Loại đạt Không đạt Số TT Lớp (Điểm 9-12) (Điểm7-8) (Điểm5-6) (Điểm dưới5) HS SL % SL % SL % 0 0 1 12A5 39 9 22,1 22 56,4 8 20,5 0 0 2 12A6 39 12 25,6 21 53,9 8 20,5 0 0 3 12A7 40 11 27,5 22 55,0 7 17,5 0 0 4 12A8 39 12 25,6 22 56,4 7 17,9 0 0 5 Tổng 157 40 25,5 87 55,4 30 19,1 0 0 20
22. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT PHẦN 3: KẾT LUẬN 1. Những vấn đề quan trọng của sáng kiến. Thực tế giảng dạy cho thấy vấn đề chương trình còn là vấn đề phải bàn, phải chỉnh sửa. Những bất cập trên sẽ được khắc phục bằng sự nhiệt tình giảng dạy của các thầy các cô. Giải quyết được những bất cập khó khăn này đòi hỏi sự quan tâm của các cấp lãnh đạo, quan điểm, đường lối chính sách trong hệ thống giáo dục với quan điểm của cá nhân tôi những bất cập khó khăn chỉ mang tính chất liệt kê. Nếu thay đổi được thì chắc chắn chúng ta là những người làm chuyên môn cần phải thay đổi và suy ngẫm. Đội ngũ Giáo viên có tâm huyết sẽ mong chờ vào cơ chế, mong chờ vào sự đột biến trong quản lý nhà nước để những bất cập khó khăn giảm bớt tạo thuận lợi cho giáo viên và học sinh. 2. Hiệu quả thiết thực của sáng kiến. Sau thời gian nghiên cứu và áp dụng các bài tập bổ trợ trên vào môn học cầu lông cho các em học sinh, tôi thấy thể lực chuyên môn của các em được nâng lên rõ rệt. Từ đó các em năm bắt kỹ thuật được tốt hơn. Giờ học của các em sinh động hơn, không bị nhàm chán, gò bó. Khi các em vui chơi thể thao (chơi cầu lông) ở ngoài giờ học, ở nhà, ở các câu lạc bộ ở địa phương cũng tốt hơn. Và nhất là các buổi đấu tập, các em đã nhanh nhẹn hơn, bền bỉ hơn trong từng xéc đấu. Với con số 157 em được thực nghiệm và 160 em không được áp dụng bài tập trên ở 8 lớp khối 12 trong 2 năm liên tục ở Trường THPT Lý Thường Kiệt - Thị xã Từ Sơn – Tỉnh Bắc Ninh tôi thấy kết quả rất tốt với các em được thực nghiệm. Vì vậy tôi mạnh dạn đem một phần sáng kiến nhỏ của mình trong những năm làm công tác giảng dạy ở trường phổ thông để góp phần chung vào việc đào tạo thế hệ trẻ. Mặc dù vậy trên đây là ý kiến chủ quan của cá nhân tôi, không thể tránh được những sai sót, những bất cập, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến bổ sung của các thầy cô, các đồng nghiệp, các cấp quản lí, các chuyên gia để sáng kiến kinh nghiệm của tôi được hoàn thiện hơn, có thể áp dụng rộng rãi hơn. Góp phần vào việc giáo dục và phát triển toàn diện cho học sinh trong thời kỳ hội nhập. 21
23. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MÔN THỂ DỤC THPT 3. Kiến nghị, đề xuất. Đề nghị nhà trường quan tâm hơn tới bộ môn GDTC và đầu tư thiết bị dụng cụ hỗ trợ luyện tập. Mở các lớp chuyên đề bộ môn để giáo viên đi dự nâng cao chuyên môn. Mở các lớp bồi dưỡng học chuyên môn để có thể trao đổi các phương pháp tập luyện giữa các giáo viên . Trong phạm vi nghiên cứu, vấn đề đưa ra không thể tránh khỏi những thiếu sót, chúng tôi mong nhận được sự giúp đỡ của bạn bè, đồng nghiệp để xây dựng sáng kiến thiết thực hơn, sát với thực tế và đem lại hiệu quả cao, nhất góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy cho phù hợp với phương pháp đổi mới giáo dục hiện nay. 22